Oosthoek Encyclopedie

Oosthoek's Uitgevers Mij. N.V (1916-1925)

Gepubliceerd op 27-08-2021

Dodenrijk

betekenis & definitie

o., verblijf waar de doden bijeen zijn.

Waar men over het waar en het hoe van de doden gaat nadenken, ontstaat de gedachte aan een hiernamaals en een dodenrijk. Soms wordt het gedacht als te liggen op aarde, b.v. in het westen, waar de zon sterft, of ver in het noorden, waar de rivier dc doden heenvoert (Egypte), maar in elk geval zo, dat de levenden er niet kunnen komen. Soms ligt het dodenrijk onder de aarde (onderwereld): India, Griekenland (zie Hades), Rome (zie Orcus), Israël (Sjeol); tot deze voorstelling werkt de gewoonte van het begraven mee. Soms ook wonen de doden in of bij de sterren. De reis naar het dodenrijk is moeilijk en gevaarlijk (vgl. de Babylonische hellevaart van lsjtar, de Griekse mythen van Odysseus, Orfeus, Dionysos). De oudste voorstelling doet alle doden naar één plaats gaan, zonder onderscheid.

Maar al vroeg ontstond er differentiatie, waarbij uitwendige kenmerken overwegen, b.v. op welke wijze men de dood gevonden heeft. Op den duur gaven ethische overwegingen vaak de doorslag, zoals m.n. in de profetische religies. Toen werden de afdelingen van het ene dodenrijk tot twee geheel verschillende plaatsen: hemel en hel.

LITT. H.Kess, Totenglauben und Jenseitsvorstellungen der alten Aegypter (1956).