Oosthoek Encyclopedie

Nederlandse encyclopedie

Gepubliceerd op 14-03-2019

Beschikking

betekenis & definitie

v. (-en).

1. ordening, regeling; besluit waarbij iets geregeld wordt: dat is een wijze beschikking, regeling; bij ministeriële beschikking; (rechtsterm) rechterlijke of administratieve beslissing, meestal op een daartoe ingediend verzoekschrift en waarvoor de eisen, door de wet aan een vonnis gesteld (motivering en uitspraak in het openbaar) naar de regel niet gelden;
2. macht om over iets naar goedvinden te beschikken: de vrije beschikking hebben over; wat ik heb is tot uw beschikking; mijn aantekeningen stel ik tot uw beschikking, daarvan kunt u gebruik maken zoveel u wilt;
3. (germ.) het erts met de toegevoegde smeltmiddelen in een smeltoven. Beschikking wordt ook gebruikt in de samenstelling terbeschikkingstelling.

Administratief recht.

Administratieve beschikkingen zullen veelal schriftelijk worden gegeven. Ze dienen vooral te worden onderscheiden van de meer algemeen werkende verordeningen. In dit opzicht dient men echter een uitzondering te maken voor het begrip ‘ministeriële beschikking’, waarmee men soms ook een ministeriële verordening pleegt aan te duiden, administratieve beschikking.

In België is het een weinig gebruikelijke term die veelal wordt vervangen door ‘administratieve rechtshandeling’.

Burgerlijk procesrecht.

Hier is beschikking elke uitspraak van een burgerlijk rechter, die geen vonnis is. Hieronder valt de rechterlijke beslissing, gegeven op een verzoekschrift, en de ambtshalve gegeven beslissing. In enkele uitzonderingsgevallen wordt op een verzoekschrift een vonnis gewezen. De Ned. wet stelt aan de beschikking niet dezelfde eisen als aan het vonnis. Beschikkingen behoeven naar de regel niet in het openbaar te worden uitgesproken. De eis dat de beslissing met redenen moet zijn omkleed (artt. 20 RO, 59 WBv), geldt nu ook voor het merendeel van de beschikkingen (art. 429k WBv).

In België is beschikking dat deel van een rechterlijke uitspraak dat de werkelijke beslissing van de rechter omvat ten opzichte van de motieven. Het woord wordt veelal gebruikt als synoniem van ‘bevelschrift’ van de alleenrechtsprekend rechter in kort geding, of, in strafzaken, van de raadkamer wanneer zij de strafprocedure regelt of uitspraak doet inzake voorlopige hechtenis.

Burgerlijk recht. Het eigendomsrecht, het meest volledige recht dat men op een zaak kan hebben, laat de wet in art. 625 Ned. BW uiteenvallen in gebruiksrecht (het vrij genot hebben van de zaak) en beschikkingsrecht. Men kan daarom de van het

eigendomsrecht afgeleide beperkte zakelijke rechten onderscheiden in gebruiksrechten, b.v. erfpacht en vruchtgebruik, en in beschikkingsrechten, b.v. pand en hypotheek. Men beschikt derhalve over een zaak door het eigendomsrecht in zijn geheel aan een ander over te doen, maar ook door het eigendomsrecht te bezwaren of te beperken door alleen een gebruiksrecht aan een ander te geven, b.v. door het vestigen van een erfdienstbaarheid. Ook kan men het beschikkingsrecht over een zaak aan een ander af staan met behoud van het gebruiksrecht, zoals kan geschieden door de vestiging van een hypotheek op een onroerend goed.

Strafproces. In Nederland is beschikking volgens art. 138 WSv een rechterlijke beslissing die, in tegenstelling tot uitspraken, niet op de terechtzitting wordt gegeven, maar b.v. in de raadkamer. In België wordt met beschikking vrijwel uitsluitend een beslissing van de onderzoeksrechter of van de raadkamer bedoeld.

Erfrecht, zie testament.