Gepubliceerd op 17-01-2021

Neuropeptide

betekenis & definitie

o. (-n), peptide dat invloed heeft op het centrale zenuwstelsel en op processen in de hersenen.

© Neuropeptiden komen voor in zenuwcellen en in de hersenen. Het zijn hormonen of brokstukken van hormonen uit de hypofyse en de hypothalamus. Van deze hormonen was bekend dat zij vooral een belangrijke rol spelen bij de regulering van allerlei processen in de organen (spijsvertering, nierwerking enz.). In de jaren zeventig werden steeds meer peptiden (soms bestaande uit slechts enkele aminozuren) ontdekt in de hersenen en in zenuwcellen, waar zij een duidelijke werking hebben. Oxytocine en vasopressine, beide bij mens en dier hormonen uit de hypothalamus, blijken het geheugen te beïnvloeden, m.n. de opslag van aangeleerd gedrag en het terugroepen ervan. Vasopressine heeft daarop een positief effect en oxytocine een negatief effect.

De ‘normale’ fysiologische werking van oxytocine is het stimuleren van contracties van de baarmoeder bij de baring en het stimuleren van de melkproduktie, terwijl vasopressine de waterbalans reguleert. Ook het adrenocorticotroop hormoon (ACTH), dat een stimulerende werking heeft op de bijnierschors, heeft een positief effect op het geheugen. Fragmenten van ACTH en vasopressine, die geen eigenlijke hormonale invloed kunnen uitoefenen, blijken nog wel invloed te hebben op het geheugen. Er zijn thans ca. 20 neuroactieve peptiden bekend, waartoe bekende hormonen als het groeihormoon, insuline en prolactine behoren, alsook minder bekende stoffen als bombesine, dat de secretie van spijsverteringsenzymen stimuleert en een rol speelt bij de regulatie van de lichaamstemperatuur. De meeste aandacht gaat uit naar enkefaline en =s→ endorfine, twee recent ontdekte peptiden, die worden gezien als natuurlijke pijnstillers. Sommigen vermoeden dat een stoornis in de stofwisseling van j3-endorfine een rol speelt bij het ontstaan van schizofrenie. Terwijl de aanwezigheid van de neuropeptiden in hersenen en zenuwcellen onomstotelijk is aangetoond, is over het werkingsmechanisme ervan nog zeer weinig bekend,