Nico M. van Straalen

Em. Professor of Animal Ecology

Gepubliceerd op 22-12-2019

2019-12-22

Sahelanthropus

betekenis & definitie

Uitgestorven hominine, volgens velen de oudste vertegenwoordiger van de rechtop lopende wezens die tussen 6 en 7 miljoen jaar geleden in Afrika ontstonden en waaruit later Homo sapiens evolueerde

In 2002 rapporteerde een Frans onderzoeksteam onder leiding van Michel Brunet de vondst van een nieuw hominine fossiel gevonden in de Djurab-woestijn van de republiek Tsjaad, Centraal Afrika. Het materiaal bestond uit een groot aantal fragmenten van de schedel. In 2005 vond men ook verschillende kiezen en een deel van de mandibula. Er zijn geen postcranium-fossielen gevonden. De schedel, ook genoemd “Toumaï”, valt op doordat hij klein is, een extreem zware torus supraorbitalis heeft, een sterke postorbitale constrictie, een klein hersenvolume, een weinig prognaath aangezicht en een dikke glazuurlaag op de tanden. Deze combinatie van kenmerken is uniek en dat maakt het fossiel moeilijk te plaatsen. Bovendien is de schedel aan de onderzijde vervormd en in de schedelbasis is het foramen magnum moeilijk herkenbaar. In 2005 publiceerde de groep van Brunet een virtuele reconstructie van de schedel waarmee men de vervorming corrigeerde.

Direct na de vondst ontstond er discussie: is Sahelanthopus wel een hominine? De Amerikaanse paleontoloog Milford Wolpoff en anderen beweerden na uitvoerige morfometrische analyse van de schedel dat Sahelanthropus een onbekende gorillasoort is en niet een rechtop lopende vertegenwoordiger van de Homininae. Het lange achterhoofdsvlak, dat onder een grote hoek staat met de horizontaal, zou daar op wijzen. Ook de vindplaats in Centraal Afrika past niet goed in het idee dat de mens zijn oorsprong heeft in Oost Afrika (de Grote Rift-vallei), waar andere oude homininen (Orrorin, Ardipithecus) gevonden zijn.

Ondanks deze twijfel plaatsen bijna alle handboeken tegenwoordig Sahelanthropus aan de basis van de stamboom van de Homininae.

Bronvermelding