Natuurdiëtisten Nederland

Natuurdiëtisten Nederland is een platform, inspiratiebron en kennisinstituut over voeding, opgericht door Marijke de Waal Malefijt, klinisch werkend natuurdiëtist.

Gepubliceerd op 16-02-2020

2020-02-16

Vitamine D

betekenis & definitie

Vitamine D is een groep van vet-oplosbare verbindingen verantwoordelijk voor de opname van calcium en fosfaat uit voeding, wat van groot belang is voor diverse biologische processen. De twee belangrijkste vormen zijn vitamine D2 (de plantaardige vorm) en vitamine D3 (de dierlijke vorm).

Het lichaam kan zelf vitamine D maken. Maar meer dan de helft van de wereldbevolking heeft een ontoereikende vitamine D-status. In de huid wordt het gevormd onder invloed van zonlicht. Ook levert onze voeding vitamine D. Zo zijn eieren, levertraan en vette vissoorten zoals zalm, makreel en haring een rijke bron van vitamine D. Magnesium is noodzakelijk om alle enzymen te activeren die vitamine D omzetten.

Vitamine D heeft een calciumsparend effect en zo lang een goede vitamine D-status is verzekerd, zijn hoeveelheden van meer dan 800 mg calcium per dag onnodig om het calciummetabolisme te onderhouden.

Het is belangrijk om een optimale vitamine D spiegel tussen de 80 en 100 nmol/l in het bloed te hebben. Zo ondersteun je je immuunsysteem en zorg je voor een gezonde botaanmaak en het behoud van gezond spierweefsel. Ook is er ontdekt dat vitamine D hartschade kan herstellen.

Veel studies leveren sterke onderbouwing op voor de rol van vitamine D in de positieve beïnvloeding van veel ziekten waaronder kanker, auto-immuunziekten, diabetes en hart- en vaatziekten.

Eén van de functies van vitamine D is de ontstekingsremmende werking. Dit is belangrijk omdat ontsteking een sterke risicofactor is voor vele chronische ziekten.

Kinderen en jongeren hebben een grotere kans op allergische reacties wanneer hun vitamine D-spiegel onvoldoende is. In vergelijking met een normale vitamine D-concentratie (>75 nmol/l) leidde een tekort tot een significant hogere kans op een pinda-allergie, namelijk een 2,4.maal grotere kans.

Vitamine D is van belang voor een goede botopbouw. Een gebrek aan vitamine D veroorzaakt rachitis, een botaandoening die lijdt tot onvoldoende botvorming bij kinderen. Ook kan gebrek aan vitamine D spierzwakte en spierkrampen veroorzaken.

De British Medical Journal heeft een systematische review een meta-analyse gepubliceerd die laat zien dat een tekort aan vitamine D in de zwangerschap het risico verhoogt op o.a. zwangerschapsdiabetes, zwangerschapsvergiftiging en een te laag geboortegewicht.

Onderzoekers van de Harvard School of Public Health hebben de conclusie getrokken dat een adequaat vitamine D-niveau tijdens de adolescentie het risico op diabetes type 1 op latere leeftijd kan verlagen met maar liefst 50% .

Een meta- analyse laat zien dat een hogere vitamine D-spiegel de kans op overlijden doet afnemen. Hierbij wordt uitgegaan van de vitamine D-spiegel tussen 75 en 87,5 nmol/L.

Vitamine D verhoogt de beweeglijkheid van sperma en de bevruchtingskans.

Vitamine D lijkt een verlaagde kans op darmpoliepen te geven.

Volgens Amerikaanse artsen en wetenschappers is een chronisch tekort aan vitamine D ook verantwoordelijk voor het feit dat bepaalde bevolkingsgroepen veel meer kwetsbaar zijn om infectieziekten zoals de griep te krijgen.

Bij langer durende tekorten aan vitamine D kan (chronische) vermoeidheid optreden alsook depressies.

Onderzoek toont aan dat vitamine D een rol speelt bij de vethuishouding en daarbij ook bij de hormoonhuishouding en de regulatie van de vetten in de huid. Een verstoorde hormoonhuishouding kan leiden tot een verstoring in de vetstofwisseling en daardoor een rol spelen bij o.a. acne en een droge huid.

Vitamine D zou ook een rol spelen in o.a. productie van insuline, immuun- en stressrespons, melanineproductie en vorming van huid- en bloedcellen.

Verschillende onderzoeken laten zien dat atopisch eczeem kan verminderen door de vitamine D-status te verbeteren. Een positief resultaat met extra vitamine D wordt vooral bij kinderen gezien.

In principe is een te geringe blootstelling aan de zon een belangrijke factor in een vitamine D tekort. Mensen die veel binnen zitten, vrouwen boven de 50 en mannen boven de 70 en mensen met een donkerder huid vallen onder de risicogroep voor een tekort aan vitamine D.
Problemen in de darmen kunnen er toe leiden dat vitaminen zoals vit D onvoldoende worden opgenomen. Tekorten aan vitamine D worden momenteel in studies ook gerelateerd aan o.a. borstkanker en darmkanker. Mede gezien de toename van dit soort kanker en het veelvuldig voorkomen van een tekort aan vitamine D lijkt het verstandig om bij het vermoeden van een tekort dit te laten checken. In de darm wordt vitamine D het best opgenomen als er ook vet (olie) aanwezig is.

Bepaalde geneesmiddelen, zoals antibiotica en bloeddrukverlagende middelen zoals calciumremmers, kunnen mede een oorzaak zijn van een tekort aan vitamine D.

Meten is iets meer weten, dus een bloedonderzoek is altijd aan te bevelen Bij veel zieke mensen wordt nauwelijks onderzoek gedaan naar hun voedingsstatus. Zo heeft meer dan 70% van de patiënten met de ziekte van Crohn een vitamine D-tekort en blijkt de opname van deze vitamine 30% minder bij Crohn-patiënten in vergelijking met gezonde proefpersonen

De dosis vitamine D- suppletie hangt, zoals zo vaak bij suppletie, af van het bloedbeeld, de klachten en de constitutie (genetische aanleg).