Villa's en landhuizen in Aerdenhout betekenis & definitie

Karakteristieke voorbeelden van rond 1900 gebouwde villa's zijn 't Haspel (Schulpweg 14; 1898, D.E.L. van den Arend en J.A.G. van der Steur) en de notarisvilla N. Beetslaan 8 (1899, D.E.L. van den Arend) - beide gepleisterd en voorzien van siervakwerk-details - en verder De Viersprong (Zandvoorterweg 62; circa 1905). Een opvallende uitgemetselde schoorsteen en gevelsteen hebben de villa's Krop (M. Bauerlaan 15; 1899, J. Stuyt) en De Distel (Oosterduinweg 254; 1902, J. Stuyt en J.Th.J. Cuypers). De wit gepleisterde villa Sonnevanck (Bentveltsduinweg 2; 1903, J. London) heeft een vlinderplattegrond met twee ronde traptorens aan weerszijden van de ingang. De villa Rockaertsduijn (Aerdenhoutsduinweg 13; 1902, W.C. Bauer) werd gebouwd als atelierwoning voor schilder G.H. Breitner. In de tuin staat een houten schildershuisje. Grotendeel in hout uitgevoerd is villa De Merel (M. Bauerlaan 5; 1901). Voorbeelden van gepleisterde villa's zijn Eikenrode (Aerdenhoutsduinweg 1; circa 1905, J.P. Slot) en De Schulp (Aerdenhoutsduinweg 23; 1905; J. London) - beide met trapgevel en hoektorentje - en verder Aerdenhoutsduinweg 24 (1906) met jugendstil-details. Fors van omvang is het wit gesausde landhuis Westerduin (Koeduinweg 2; 1905, J. Wolbers) met twee erkers en een veelhoekige traptoren.

Van het in 1907-'12 voor J.C. Bunge naar plannen van A. Lundberg gebouwde buitenhuis Kareol (gesloopt 1979) zijn de voorm. portierswoning en tuinmanswoning (Van Lennepweg 14 en 20; A. Lundberg) behouden. Ook resteert een gedeelte van de in die tijd aangelegde tuin in nieuw-architectonische tuinstijl (M. Läuger). Ontworpen in ‘Um 1800’-stijl is het blokvormige landhuis De Hazelaar (Aerdenhoutsduinweg 2-4; 1909, J. Stuyt en J.Th.J. Cuypers; verbouwd 1955, G.A.M. Looman). Vergelijkbaar is het huis Schulpweg 10 (1915, A. de Maaker). Op de Lodewijkstijlen geïnspireerd is het ontwerp in Nieuw Historiserende stijl van het landhuis De Nyenberg (Boekenroodeweg 6; 1912, A. de Maaker). Dit voor baron A. van Dedem gebouwde huis heeft een driezijdig uitgebouwde tuinkamer. In de tuin staat een folly in de vorm van een ruïne. Vergelijkbaar geïnspireerd zijn de ontwerpen voor de landhuizen De Heerd (Bentveldsweg 146; 1920, A. de Maaker) met bijbehorend koetshuis, en De Relle (Boekenroodeweg 4; 1921 A.P. Smits). Ook de woning annex werkplaats Oscar Mendliklaan 1 (1916, J.B. Sluiter) is vergelijkbaar in stijl. De invloed van het werk van F. Lloyd Wright vertonen de herenhuizen J. van Stolberglaan 10 (1920, W.J. Pieterse en C.B. Posthumus Meyjes jr.) en Duinsathe (Koeduinweg 6; circa 1920). Beide zijn voorzien van een gedrukt schilddak met groot overstek en een uitgebouwd ingangsportaal. Geïnspireerd op het werk van vooral R.N. Shaw en E.L. Lutyens zijn de door A.P. Smits met rieten dak, siermetselwerk en glas-in-loodramen ontworpen landhuizen De Kroft (Burg. Den Texlaan 15; 1917-'18; bestemd voor eigen gebruik als woon- en werkruimte), Eikengaerde (Burg. Den Texlaan 17; 1917) en Burg. Den Texlaan 10 (1924), en de villa Kismet (J. van Stolberglaan 12; 1919).

In hout uitgevoerd zijn het voor J.W. Spalteholz met ronde stammetjes gebouwde landhuis mr. H. Enschedéweg 5 (1922, R. Riemerschmid), het door houtbouwfirma De Nemico uit Zeist gebouwde L-vormige landhuis 't Holthuus (Van Vollenhovenlaan 16a; 1921) en het deels houten landhuis De Stove (mr. H. Enschedéweg 8; 1919-'20, H.A.J. Baanders). In het laatste grote villagebied dat in exploitatie werd genomen, liggen op zeer ruime kavels het landhuis De Beukenhoeve (Leeuwerikenlaan 9; 1929-'30, F.A. Warners) - met een op de traditionele boerderijbouw geïnspireerde bouwstijl - en het landhuis Blauwduin (Zwaluwenweg 1; circa 1930) met pseudovakwerk, houten geveltopbetimmeringen en een rieten dak. In functionalistische stijl uitgevoerd is het woonhuis Looyen (Zwarteweg 5; 1948-'50, B. Bijvoet en G.H.M. Holt).

Gepubliceerd op 22-05-2017