Marga Schiet

MOM's lexicon van de opvoedmisstanden

Gepubliceerd op 22-06-2017

2017-06-22

Zindelijkheid

betekenis & definitie

Overdag en 's nachts zindelijk worden gaat meestal gelijk op. Veel kinderen die overdag droog zijn, plassen nog wel een tijd in hun bed of in een luier als ze die nog dragen. Vaak gaat dat na een tijd vanzelf over.

Als een kind nog in zijn bed plast als hij op de basisschool zit, kan hij er zelf behoorlijk onder gaan lijden. Het kan niet alleen een reden zijn om niet mee op schoolreisje te willen, maar ook om nooit ergens te gaan. Logeren of vriendjes te laten logeren. Kinderen kunnen elkaar flink pesten met bedplassen. Maar als een kind er zelf last van heeft, is hij gemotiveerd om er iets aan te willen doen.

Er zijn verschillende oorzaken en oplossingen voor bedplassen. Sommige kinderen zijn er pas met een jaar of vijf a zes aan toe om te leren ook 's nachts droog te blijven. Ze zijn op dit punt in hun ontwikkeling wat later dan anderen.

Een beloningssysteem kan helpen om het kind te leren droog te blijven. Soms zijn kinderen al een tijd droog geweest, maar gaan ze opeens 's nachts weer in hun bed plassen. Het komt vaak voor bij spanning door het krijgen van een broertje of zusje, wanneer ze naar school gaan, door een scheiding van de ouders, doordat ze ziek zijn of een ziekenhuisopname meemaken of door een verhuizing. Door de spanning verliezen kinderen tijdelijk de kunst om droog te blijven of op tijd wakker te worden om te gaan plassen, omdat er dan een terugval (regressie) in de ontwikkeling volgt. Ook dit kan via een beloningssysteem worden verholpen of met behulp van een piaswekker. Een piaswekker werkt als volgt. Het kind krijgt een speciaal broekje aan of in zijn bed een speciale bedmat waaraan een snoertje loopt, dat verbonden is met een wekker of een alarm pje. Zo gauw een druppel vocht wordt geproduceerd, gaat de wekker rinkelen; dat is een hulpmiddel om het kind wakker te laten worden als hij begint te plassen.

Er zijn ook kinderen die moeilijk wakker worden. Meestal is dat er de oorzaak van als het voor het tiende jaar niet gelukt is om het kind met andere middelen te leren om 's nachts droog te blijven. Het kind slaapt zo vast dat hij niet voelt dat hij moet plassen. Dit probleem komt in sommige families vaker voor. Ook hiervoor bestaat een programma om het kind te leren er wel wakker van te worden. Dit is een zeer intensief programma dat ook alleen helpt als een kind goed meewerkt.

Bedplassen kan ook komen door te veel urineproductie 's nachts. Normaal maakt een lichaam 's nachts minder urine aan dan overdag, door een bepaalde stof die dat regelt. Maar soms werkt dat systeem niet goed genoeg. Er bestaan medicijnen die dit tijdelijk kunnen regelen. Het voordeel is dat een kind dan zelf ervaart dat hij droog kan blijven en dat stimuleert hem weer om het ook uit zichzelf te kunnen. Je kunt het eens aan de huisarts vragen.

De meeste kinderen worden in een paar weken zindelijk. Zindelijk worden gaat meestal niet van de ene dag op de andere. Sommige kinderen zijn er snel mee, andere doen er jaren over om zowel overdag als 's nachts zindelijk te zijn.

Het is een van de vele mijlpalen waar ouders naar uitkijken. Niet alleen omdat je veel minder was hebt en geen luiers meer hoeft te kopen als je kind zindelijk is, maar ook omdat de omgeving algauw klaar staat met opmerkingen. Het lijkt wel of een vroeg zindelijk kind een bewijs van goed ouderschap is. Toch hebben ouders weinig invloed op de zindelijkheid van een kind. Een kind kan pas zindelijk worden als hij zijn sluitspier in staat kan stellen iets los te laten of vast te houden. Een jong kind kan dat nog niet. Het zenuwstelsel is nog niet zodanig ontwikkeld dat hij macht heeft over de functie van zijn sluitspier. En dan hebben we het alleen nog maar over de lichamelijke kant. Een kind moet er namelijk ook aan toe zijn om op de impulsen van zijn lichaam te letten. Als een kind lekker aan het spelen is, voelt hij misschien wel dat hij moet plassen of dat er ontlasting komt, maar het spelen interesseert hem meer dan dat gevoel. Hij vergeet te waarschuwen of zelf naar de wc te gaan.

Als een kind kan zitten, kun je hem al op de po zetten. In het algemeen is het zo dat kinderen pas na het tweede jaar toe zijn aan zindelijk worden. Om zindelijk te kunnen zijn moet een kind een aantal dingen kunnen begrijpen en een aantal dingen kunnen uitvoeren.

Een kind moet macht krijgen over zijn sluitspieren en leren herkennen dat zijn blaas vol is. En hij moet kunnen begrijpen dat hij dat gevoel op de een of andere manier op tijd moet aangeven. Hij moet zijn spel onderbreken voor het doen van een plas. Kinderen zijn vaak zo afgeleid, dat ze er niet aan denken, ook niet als ze het misschien wel voelen aankomen.

Het is dus helemaal niet zo simpel om zindelijk te worden, al zijn er kinderen die zonder enig probleem in een paar dagen of weken zindelijk worden. Hoe en wanneer een kind zindelijk wordt, zal afhangen van het kind.

Ouders kunnen wel een aantal voorwaarden scheppen om het kind zindelijk te laten worden. Ze kunnen bijvoorbeeld na het tweedejaar beginnen met het aanbieden van de po op een aantal vaste tijdstippen op de dag, zoals meteen bij het opstaan en dan om de twee uur. En je kunt op signalen letten die erop kunnen wijzen dat een kind moet plassen, bijvoorbeeld als je ziet datje kind wat onrustig met zijn beentjes gaat wiebelen of met zijn handjes naar zijn kruis grijpt. Zet hem dan snel op de po. Komt er een plas in de po, laat dan merken dat dat heel knap van hem is. Een kind forceren om op de po te zitten terwijl hij niet wil, helpt niet. Hij zal eerder een hekel aan de po krijgen. Als ze een jaar of twee zijn, kunnen de meeste kinderen gaan voelen dat de blaas vol is en snappen wat de bedoeling is. Kinderen die een heel regelmatige spijsvertering hebben en die regelmatig op de po worden gezet, lijken soms wel zindelijk, al is dat in werkelijkheid niet echt zo. Het is toeval dat de plas of de ontlasting net komt als het kind op de po zit. Daar komen de verhalen vandaan over kinderen die al met anderhalf jaar helemaal zindelijk waren en waardoor jij je als ouder voelt falen omdat jouw kind al tweeënhalfjaar is en nog geen aanstalten maakt om op de po of wc te plassen.

Er zijn ook kinderen die problemen hebben met hun ontlasting. Ze houden het te lang op, waardoor het pijn gaat doen als ze het los proberen te laten. Veel peuters vinden het een tijdlang griezelig om hun ontlasting los te laten. Ontlasting is voor hen een product van henzelf dat ze maar liever bij zich houden. Het in de po laten vallen of in de wc, waarna het ook nog doorgetrokken wordt, is veelte eng. Zij willen hun ontlasting alleen in hun luier doen. Ze zijn zindelijk, want ze voelen heel goed aan wanneer er ontlasting komt en kunnen dit ook aangeven, alleen doen ze het nog niet op de manier die ouders graag willen.

Ouders moet hun kinderen zindelijk maken. Ouders kunnen hun kinderen niet zindelijk maken, dat moeten de kinderen toch zelf doen. Kinderen geven op een gegeven moment signalen met hun lichaam dat ze moeten plassen. Ze duwen met hun handje in hun kruis of ze beginnen te wiebelen met hun beentjes of krijgen een benauwde uitdrukking op hun gezicht. Als je dit merkt, is dat het moment om de po snel tevoorschijn halen en het kind er gauw op te zetten. Komt er iets in de po, laat dan merken dat dat nu net de bedoeling is.

Je kunt een kind ook op een aantal vaste tijden op de po zetten.

Een doorzichtige po heeft als voordeel datje kunt zien of er iets inzit zonder dat je de peuter er eerst af moet tillen. Er te veel aandacht aan geven is niet zo goed. Maak het op de po zetten je peuter niet tegen. Doe je het te vaak, dan wordt het al snel vervelend voor je peuter en zal hij er juist geen zin meer in hebben.

Je kunt ook voordoen wat de bedoeling is van de wc. Kinderen doen ouders in van alles en nog wat na en willen net als papa en mama naar de wc. De speelgoedbeer op de po zetten als hij moet plassen kan ook een vorm van voordoen zijn.

Als een kind alsmaar in zijn broek blijft plassen, moet je heel streng worden

Zindelijk worden lukt alleen maar in een ontspannen sfeer, net als slapen en eten. Als een kind te lang op de po moet zitten of steeds maar teleurgestelde gezichten ziet als het niet lukt, wordt zindelijk worden als negatief ervaren door een kind.

Straf geven als je kind net van de po af is en toch in zijn broek plast, werkt ook averechts. Van de zenuwen zal een kind nog vaker in zijn broek gaan plassen.

Sommige kinderen willen alleen op de po, andere juist alleen op de wc. Een klein brilletje op de grote bril is een goede oplossing tegen wegzakken in de wc-pot.

Voor jongetjes die net als papa het liefst staande willen plassen, is een krukje voor de wc geschikt om op te kunnen staan, zodat ze hun plas goed in de wc kunnen mikken.

Als je merkt dat je peuter doortrekken eng vindt, doe dat dan wat later, als hij het niet ziet.

Niet op de wc durven poepen komt maar zelden voor. Kinderen tussen drie en vijfjaar denken magisch. Alles wat in de werkelijkheid niet kan, zoals zelf door de afvoer van het bad verdwijnen, kan in hun ogen wel. Bij poepen op de wc kan magisch denken ook een rol spelen. Als. Sinterklaas door de schoorsteen kan kruipen, dan kan er misschien ook wel een klein meisje samen met haar poep door de wc worden getrokken. Bovendien ziet een jong kind zijn ontlasting als een product van hemzelf, dat hij niet graag wil afgeven. Heel begrijpelijk dus dat een kind dat eng vind en niet naar het toilet te krijgen is.

Soms lukt het wel op een po in plaats van op de wc omdat dan de angst om doorgetrokken te worden niet aanwezig is.

Bij zindelijkheid is het nooit goed om iets te forceren, want als een kind uit angst zijn ontlasting gaat ophouden, ontstaat er obstipatie en dan wordt het nog moeilijken. De angst gaat meestal vanzelf over als een kind merkt dat zijn ouders zich er niet al te druk over maken. En als je kinderen veel laat kliederen met zand, water, klei, vingerverf en deeg, zijn ze minder angstig om hun ontlasting los te laten.

Als een kind een jaar of vier is, kun je hem leren om zelf zijn luier aan en weer uit te trekken en zich even goed af te vegen. Hij wordt zich dan meer bewust van zijn eigen lichaam en dat helpt hem misschien om over zijn angst heen stappen en het gewoon op een po of wc te doen.