Marga Schiet

MOM's lexicon van de opvoedmisstanden

Gepubliceerd op 22-06-2017

2017-06-22

Speelgoed

betekenis & definitie

Speelgoed is altijd veilig.

Veilig speelgoed moet voorzien zijn van het. Europese veilig- heidsmerk. CE. In. Nederland mag alleen speelgoed verkocht worden met dit merk erop. Veilig speelgoed bevat geen glas, geen losse oogjes, neusjes of strikjes aan een speelgoedbeest. Er wordt ook gelet op de maat, gifvrije verf en hout dat niet kan splinteren. Staat er op speelgoed geen. CE-merk, dan is het officieel geen speelgoed en mag het niet in een speelgoedwinkel verkocht worden. Behalve met deze veiligheidsregels heeft veiligheid voor een groot deel met de leeftijd van het kind te maken. Kleine kinderen mogen niet met te klein speelgoed spelen zoals kleine. Lego-steentjes. Ook knikkers en pionnetjes van bordspelen zijn nog te gevaarlijk. Ze zullen ze in hun mondje proberen te steken, waardoor kleine objecten in de luchtpijp terecht kunnen komen. Wat voor een baby gevaarlijk is, is weer wel geschikt voor een kleuter, zoals bouwsteentjes. Als er geen keur- merkje op speelgoed te vinden is, controleer dan in ieder geval zelf het speelgoed op eventuele losse oogjes, neusjes, pluizen, wieltjes of stuurtjes die er afgepeuterd kunnen worden en die je kind in zijn mond of neus kan stoppen.

Goed speelgoed is altijd duur

Als je aan het speelgoed uit je eigen jeugd denkt, was dat meestal helemaal niet het allerduurste en meest modieuze. Een zandbak met een emmer water, een doos stiften, een mooie indianentooi en een waterpistool kunnen een kind urenlang aan het spelen krijgen. Dat geldt vaak voor alle materialen waarmee ze zelf aan de slag kunnen: tekenen, kleien, gipsen, met poppen spelen, met autootjes spelen. Misschien is een mooie nieuwe fiets wel minder spannend dan een 'zeepkist' die je voor je kind maakt van een sinaasappelkistje met als wielen die van zijn eigen oude kinderwagen.

Speelgoed hoeft helemaal niet duur te zijn. Van een ijsstokje is een zeilbootje te maken door er een cocktailprikker of tandenstoker doorheen te prikken en er een papiertje tegen aan te plakken. Daarmee kan een kind uren in bad of in een teiltje water op het balkon of in de tuin spelen. Je doet een kind er vaak meer plezier mee dan met een duur bouwpakket. Je hoeft het dure speelgoed niet te laten staan, maar je kunt het best afwisselen met speelgoed dat niets kost. Dat is een verrijking voor kinderen, omdat ze zo leren datje ook zelf iets kunt maken, dat je niet altijd iets hoeft te kopen om plezier te hebben en dat er ook nog andere materialen bestaan dan plastic en metaal.

Speelgoed is niet zo belangrijk, ab kinderen maar bezig zijn. Speelgoed en spelmateriaal zijn de noodzakelijke gereedschappen om mee te kunnen spelen en ervaringen mee op te doen en zijn daarom ook geen luxe.

Goed speelgoed voldoet aan een aantal voorwaarden, maar heeft ook te maken met de leeftijd van het kind en met het moment waarop je het speelgoed geeft:

• speelgoed moet passen bij de leeftijd van het kind, anders heeft hij er niet veel aan. Een jong kind kan nog geen kleine voorwerpjes pakken en heeft meer aan grote blokken. Een wat groter kind heeft er juist behoefte aan om kleine puzzelstukjes te pakken en te proberen die in het juiste vakje te leggen;

• jonge kinderen zijn vaak heel beweeglijk en hebben ruimte nodig om te kunnen spelen, het liefst een groot deel van de kamer, de hele tuin of een flink stuk van de stoep. Aan een klein tafeltje kun je niet gemakkelijk je autootjes laten rijden of met de poppenwagen op stap gaan;

• kinderen hebben behoefte aan de ontplooiing van hun fantasie. Goed speelgoed lokt hen daartoe uit. Zo zijn poppenkast- poppen ideaal om zelf verhaaltjes mee te verzinnen. Maar ook tekenmateriaal en klei laten de fantasie de vrije. Loop;

• hoe rijker de mogelijkheden zijn van speelgoed, hoe meer interesse een kind in zijn speelgoed zal houden. Vooral eenvoudig speelgoed heeft veel mogelijkheden. Met blokken kun je eindeloos bouwen. En met. Lego kan van alles gemaakt worden wat een kind wil bouwen of laten bewegen en rijden;

• vorm en kleur kunnen van belang zijn, net als het aantal. Met één blokje kun je niet bouwen, met een doos vol weer wel;

• speelgoed moet tegen een stootje kunnen. Het is heel vervelend voor een kind als zijn speelgoed gemakkelijk kapot kan gaan. Zijn spel wordt verstoord als hij er steeds aan moet denken dat hij er voorzichtig mee moet zijn;

• de constructie en het mechaniek van het speelgoed moeten begrijpelijk zijn en het speelgoed moet gemakkelijk in en uit elkaar te halen zijn. Een auto waar de deurtjes niet goed van opengaan of die niet lekker rijdt is vervelend;

• speelgoed uit de winkel heeft een keurmerk (CE) voor de veiligheid en een leeftijdsaanduiding;

• huis-, tuin- en keukenmateriaal kunnen heel geschikt speelgoed zijn. Met een oude tas met inhoud of een paar stoelen met een deken eroverheen kunnen kinderen zich uren vermaken. Maar ook een zolder of een schuur met verborgen plaatsen en geheimzinnige kasten kan voor kinderen een ideale plaats zijn om te spelen;

• buiten in de stad of op het land is het voor de meeste kinderen een speelgoedparadijs. Er zijn zand, water, takken om mee te spelen. Je kunt er rennen, klimmen, van alles en nog wat zien. Er zijn auto's om naar te kijken, er lopen dieren rond, er wordt gewerkt op bouwplaatsen. Voor een spannende ontdekkingsreis met kinderen hoefje niet ver weg;

• speelgoed hoeft niet duur te zijn, als het maar waardevol is voor de ontwikkeling van kinderen. Een richtlijn voor de prijs is af te stemmen op de speelwaarde en de. Levensduur. Speelgoed dat lang meegaat in de ontwikkeling van kinderen en waar veel ontwikkelingsgebieden mee aan bod kunnen komen, is soms iets duurder dan speelgoed dat niet lang meegaat, maar het is in verhouding met de vele mogelijkheden dan toch niet duur.

Je moet een peuter nog geen computerspelietjes geven. Een computerspelletje kan net als een bordspel of een ander spel de fantasie, het denken, het concentreren stimuleren. Een kind kan via een computerspel veel leren. Met behulp van computerspelletjes kunnen kinderen leren tellen, kleuren leren, maar ook kunnen ze leren wat onder of boven is of vergelijkingen en overeenkomsten zoeken. Bovendien zijn er veel spelletjes waarmee een kind avonturen kan beleven.

Nog een voordeel van computerspelletjes is dat kinderen heel behendig worden met hun handen en in snel reageren. Voor sommige spelletjes moeten kinderen heel snel de muis van de computer naar de juiste richting bewegen om het spel te kunnen spelen. Er zijn al spelletjes voor kinderen vanaf twee jaar, zoals. Nijntje op de computer.

Er zitten ook nadelen aan computerspelletjes. Als een kind er heel fanatiek mee omgaat, zit hij een groot deel van de dag op een stoel voor een scherm. Vooral voor een peuter is dat niet goed, omdat hij vaak moet bewegen. Wil een peuter te lang of te vaak achter de computer, dan is het beter om daar vaste momenten voor vast te stellen, anders wordt zijn spel te eenzijdig. Veel computerspelletjes zijn geschikt om alleen mee te spelen, terwijl een kenmerk van veel andere spelletjes is dat je het samen met iemand doet. Het is daarom goed om toch vaak bij een peuter te gaan zitten als hij op de computer speelt. Je ziet dan wat hij doet en je kunt er met hem over praten, waardoor je contact hebt tijdens het computerspel.

Veel van hetzelfde speelgoed is niet erg

Een kind heeft van elk soort speelgoed iets nodig en niet te veel van hetzelfde. Voor zijn lichamelijke ontwikkeling heeft hij weer ander speelgoed nodig dan voor zijn verstandelijke of emotionele ontwikkeling. Kinderen moeten de kans krijgen om zowel hun grove en hun fijne motoriek als hun zintuigen te ontwikkelen.

Dat doen ze door te hollen, te springen, te klimmen, door kleine dingetje vast te pakken en door hun vingers, ogen, oren en mond te gebruiken. Ze hebben hiervoor nodig:

• zintuiglijk materiaal, zoals een hamerbankje, badspeelgoed, muziekinstrumentje;

• bewegingsmateriaal, zoals een fietsje, auto's, een kegelspel, een schommel.

Voor zijn verstandelijke ontwikkeling is weer ander soort speelgoed nodig, want tijdens het spelen wordt het verstand van kinderen ontwikkeld. Door te kijken, iets te voelen, te onderzoeken merken ze dat dingen heel verschillend zijn. Ze leren dat iets groot en klein kan zijn, verschillende kleuren en vormen kan hebben en datje met verschillende vormen verschillende dingen kunt doen. Belangrijk bij spel is het gebruik van taal. Elk ding waarmee een kind speelt, heeft een naam en dat een leert een kind spelenderwijs. Kinderen hebben hiervoor nodig:

• bouw- en constructiemateriaal, zoals blokken, bouwstenen;

• puzzels, lotto, puzzelplanken, voellotto.

Niet alleen het lichaam en het verstand moeten nog ontwikkeld worden bij kinderen, maar ook de sociaal-emotionele ontwikkeling. Het is nodig om te leren hoe ze zich voelen en hoe ze met anderen kunnen omgaan. Ze hebben hiervoor nodig:

• gezelschapsspelletjes, zoals reuzendomino of kleurendomino;

• fantasiemateriaal, zoals poppen, verkleedkleren;

• creatief en expressiemateriaal, zoals klei en tekenstiften.

Eenmaal per jaar nieuw speelgoed is genoeg. Het is nuttig om geregeld te bekijken of je kind nog wel genoeg geschikt speelgoed heeft. Kinderen ontwikkelen zich niet allemaal in hetzelfde tempo en zijn soms eerder uitgespeeld met hun speelgoed dan je zou denken als ze opeens een ontwikke- lingssprong doormaken. Een of twee keer per jaar nieuw speelgoed voor een kind is meestal te weinig.

Een handige manier om te weten te komen waar de belangstelling van een jong kind naar uitgaat, is een bezoekje aan een spelotheek. Kinderen kunnen daar met speelgoed spelen, en bovendien kun je speelgoed lenen, net als boeken in een bibliotheek. Het is ook een goed idee om speelgoed te ruilen met vrienden of familie met kinderen in dezelfde leeftijd.

Als een kind uitgespeeld lijkt te zijn, kan dat ook komen doordat er te veel speelgoed in huis is. Een onoverzichtelijke berg speelgoed lokt niet meer uit tot spelen. Regelmatig wat speelgoed opbergen en weer tevoorschijn halen kan helpen je kind weer aan het spelen te krijgen.

Kinderen hebben nooit problemen met spelen. Soms hebben problemen met spelen te maken met een periode in de ontwikkeling. Het kind is net aan een nieuwe ontwikkeling toe en juist die overgang maakt het moeilijk om te weten waar hij zin in heeft.

In zo'n periode kan het heel goed zijn als je als ouder meedoet met een spel. Je kunt dan een kind op gang helpen en bovendien kun je hem laten zien wat je met bepaald speelgoed nog meer kunt doen als het kind zelf niet op het idee kan komen. Samen spelen is goed voor de sociale ontwikkeling van een kind en kan een kind helpen door een moeilijke periode heen te komen.

Het kan ook lijken alsof een kind niet speelt, terwijl hij toch aan het spelen is. Spelen gebeurt niet altijd met speelgoed. Een peuter die gezellig achter papa of mama aanhobbelt is op een bepaalde manier wel aan het spelen. Hij volgt je precies en slaat die nieuwe dingen allemaal op in zijn geheugen. Hij speelt niet actief, maar passief is hij al iets aan het voorbereiden. Vaak zie je een kind dan na een tijd opeens iets spelen wat hij van zijn ouders heeft afgekeken. Hij vertelt bijvoorbeeld aan zijn beer dat hij geen tijd voor hem heeft omdat hij de was moet ophangen en doet de beer voor hoe je de was uit de machine moet halen. Of er wordt opeens een lekkere maaltijd bereid van zand en water.

Om die reden is het van belang om een kind dat zich niet lijkt te vermaken wel bij je in de buurt te houden en te betrekken bij de dingen die je doet. Veel uitleg geven over wat je aan het doen bent is leuk voor leergierige peuters. Het stimuleert de taalvaardigheid en laat kinderen zien wat voor taken mensen hebben. Veel samenzijn is goed voor zijn sociale ontwikkeling. Een peuter leert ook begrijpen dat als je bezig bent met bepaalde dingen, je geen tijd hebt om met hem te spelen of dat je geen handen vrij hebt om hem te helpen met iets. Hij leert dat er een begin en eind zit aan de dingen die je doet. Meedoen met ouders is daarom net zo belangrijk als spelen met speelgoed uit de winkel.

Spelen helpt kinderen niet als ze verdrietig zijn. Als kinderen spannende dingen meemaken, kan speelgoed helpen om die ervaringen te verwerken.

Een kind dat in het ziekenhuis heeft gelegen, kan veel steun hebben aan een ziekenhuiskoffertje om zijn gevoel in spel tot uitdrukking te brengen. Het speelgoed helpt hem om de vervelende behandeling na te spelen, bijvoorbeeld met zijn pop of beer. De beer een prikje geven kan het gevoel van machteloosheid dat ontstaan is weer wat goedmaken.

Allerlei gebeurtenissen die een kind meemaakt, kan hij via spel verwerken, bijvoorbeeld ook een bezoek aan een circus met behulp van plastic dierenfiguren.

Met een boek kun je niet echt spelen, maar een boek helpt wel om de verbeelding te stimuleren en de fantasie op gang te brengen en kinderen kunnen er veel uit leren en hun taalontwikkeling verbeteren. Boeken zijn daarom niet alleen speelgoed, maar ze horen ook tot de dagelijkse dingen die een kind nodig heeft. Iedere dag, vooral op vaste momenten, plaatjes kijken of voorgelezen worden is heel gezellig en vertrouwd en geeft een kind een veilig gevoel. Een boek kan ook een goed hulpmiddel zijn voor een peuter als hij even moet wachten of lang moet stilzitten, bijvoorbeeld in de auto of trein. Een boek met een bepaald thema dat bij de ontwikkeling van je kind aansluit, kan zijn ontwikkeling stimuleren, helpen angsten te verwerken of hem voorbereiden op iets wat staat te gebeuren. Een boekje bekijken of voorgelezen krijgen kan een mooie afwisseling zijn van actief spelen.

Het spelen van een kind is een van de dingen waaraan je kunt zien of het goed met hem gaat. Behalve dat het leuk is om te spelen krijgt een kind via spel ook de kans de ervaringen die hij opdoet te verwerken. Dat kunnen leuke ervaringen zijn, maar ook verdrietige of vervelende. Spelen is voor kinderen een uitlaatklep en een soort taal om te laten zien wat er in hen omgaat.