Marjolein Brink

Psycholoog bij Pro Persona team angststoornissen

Gepubliceerd op 10-10-2016

2016-10-10

Exposure

betekenis & definitie

Exposure is een gedragstherapeutische behandeling bij angststoornissen. De angstaanjagende verwachting die mensen hebben ten opzichte van een stimulus wordt door nieuwe leerervaringen onderzocht. De cliënt wordt hierbij blootgesteld aan datgene waar hij bang voor is.

Mensen met angst hebben door ervaring geleerd dat een bepaalde neutrale stimulus gevaar betekent. Het kan bijvoorbeeld zijn dat iemand zo een angst heeft ontwikkeld voor honden (stimulus), omdat deze persoon ooit eens gebeten is (gevaar) door een valse hond. De persoon heeft door zijn ervaring een angstaanjagende verwachting ontwikkeld ten opzichte van honden (honden bijten). Zodra de stimulus (hond) zich weer voordoet, komt de angst in alle hevigheid weer terug. De bedoeling van exposure is dat mensen leren dat hun angstige verwachting over een bepaalde stimulus niet bij uitstek waar hoeft te zijn. Daarbij wordt de oude, angstige leerervaring niet vervangen, maar komt er een nieuwe leerervaring bij. Deze nieuwe ervaring gaat door herhaling en oefening in verschillende contexten zwaarder wegen dan de oude leerervaring.
In het voorbeeld van de hond als stimulus zou een exposuresessie kunnen bestaan uit het opzoeken van honden op een uitlaatveldje. Dit zal in eerste instantie angst oproepen bij de cliënt, maar toch is het belangrijk dat hij niet uit de situatie vlucht. Dan zal zijn angst namelijk wel afnemen, maar tegelijkertijd ontzegt de cliënt zichzelf de kans te leren dat er ook honden bestaan die leuk en knuffelbaar zijn. Bij vluchten zal de angst elke keer bij het zien van een hond opnieuw optreden; als de angstige verwachting wordt ontkracht door een nieuwe leerervaring is de kans dat de angst wegblijft aanzienlijker. De grootste kans van slagen bestaat als de disconfirmatie tussen de angstige verwachting en de realistische uitkomst zo groot mogelijk is.