Titel, zowel in gebruik bij het Huis Oranje-Nassau als het Huis Hohenzollern. De Wet lidmaatschap Koninklijk Huis 2002 bepaalt dat in Nederland de vermoedelijke troonopvolger de titel Prins(es) van Oranje draagt.
Tot 1983 bepaalde de Grondwet dat de titel Prins van Oranje was voorbehouden aan de vermoedelijke troonopvolger in mannelijke lijn, omdat mannen tot die tijd voorrang hadden boven vrouwen in de erfopvolging. Zou bijvoorbeeld na prinses Beatrix nog een broer zijn geboren, dan was deze Prins van Oranje geworden en eerste in lijn van de troonopvolging. De aanspreektitel voor de Prins van Oranje is Koninklijke Hoogheid. Men spreekt over Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins van Oranje, zonder naamstoevoeging. Hiërarchisch is Prins van Oranje de hoogste prinselijke titel in Nederland. Met betrekking tot de titel Prins van Oranje geldt sinds 2002 niet het maatschappelijk gebruik dat een echtgenote de titel van haar man voert. Prinses Máxima wordt derhalve niet aangeduid als (de) Prinses van Oranje.De titel Prins van Oranje verwijst naar het vroegere prinsdom Orange in Frankrijk en is in het bezit van het Huis Nassau sinds 1530. René van Nassau, de zoon van Hendrik III van Nassau, erfde van zijn oom van moederszijde, Philibert van Chalon, de titel Prins van Oranje en nam diens familienaam aan. Toen René van Chalon in 1544 zonder mannelijk erfgenaam overleed, erfde zijn neef Willem van Nassau-Dillenburg een groot deel van zijn bezittingen, waaronder het prinsdom. Door deze erfenis en de prinsentitel behoorde Willem van Oranje vanaf dat moment tot de hoogste edelen in de Nederlanden. De prinsen van Oranje uit het Huis Oranje-Nassau waren sindsdien belangrijke spelers op het politieke toneel.
Na het kinderloos overlijden van koning-stadhouder Willem III in 1702 zou deze volgens zijn testament worden opgevolgd door Johan Willem Friso van Nassau-Dietz, erfstadhouder van Friesland. Maar Frederik I, koning van Pruisen, kwam daartegen in verzet als zoon van Louise Henriëtte van Oranje, dochter van Frederik Hendrik, omdat volgens hem bij het in mannelijke lijn uitsterven van Frederik Hendriks Huis titels en bezittingen aan de kinderen van diens oudste dochter zouden moeten komen. Tegelijkertijd verklaarde koning Lodewijk XIV het prinsdom Orange aan Frankrijk vervallen. Aan de soevereiniteit van het vorstendom kwam kort daarna een einde. Bij de Vrede van Utrecht in 1713 werd besloten dat Oranje met Frankrijk werd verenigd, terwijl men de titel en het wapen van Oranje toekende aan het Pruisische koningshuis, het Huis Hohenzollern. De Friese Nassaus verwierven in 1732 tevens het erkende recht op titel en wapen (die zij overigens sinds 1702 voerden), dankzij een verdrag met de Pruisische koning. In het huidige koninklijk wapen en de onderscheidingsvlaggen van de Prins van Oranje en prinses Catharina-Amalia verwijzen de daarin opgenomen jachthoorns nog steeds naar het wapen van Oranje.
Tot 1815 voerde het hoofd van het Huis Oranje-Nassau de titel van Prins van Oranje. In dat jaar werd zijn titel echter ‘Koning der Nederlanden’. Zodra Willem I de koninklijke waardigheid had aanvaard, verklaarde hij het zijn plicht ervoor te zorgen dat de titel Prins van Oranje niet zou verdwijnen. In de Grondwet werd vervolgens vastgelegd : ‘De oudste van des Konings zonen, of verdere mannelijke nakomelingen, die de vermoedelijke erfgenaam is van de Kroon, is des Konings eerste onderdaan, en voert de titel van Prins van Oranje.’ Ook het Huis Hohenzollern heeft de titel Prins van Oranje nog steeds in gebruik. Zijne Keizerlijke en Koninklijke Hoogheid Georg Friedrich Ferdinand Prins van Pruisen en Prins van Oranje (geboren op 10 juni 1976 te Breinen) is het huidige hoofd van het Huis Hohenzollern. Overigens voert ook de familie De Mailly-Nesle in Frankrijk nog de titel Prins van Oranje.
Zij stammen af van een zijtak van het geslacht Chalon uit de 15e eeuw. In 1706 werden hun aanspraken op de titel door een Franse rechtbank erkend, hoewel zij nooit daadwerkelijk over Orange hebben geregeerd.
Zie ook aanspreektitels >Je maintiendrai >Orange.
