Lexicon Nederland en België

Liek Mulder (1994)

Gepubliceerd op 02-08-2017

Universiteiten

betekenis & definitie

Universiteiten (...) Verreweg de oudste universiteit in België is die van Leuven, in 1425 door paus Martinus V en hertog Jan IV van Brabant gesticht. Oorspronkelijk had zij drie faculteiten: geneeskunde, rechtsgeleerdheid en de artes liberales.

In 1432 werd daaraan theologie toegevoegd. In 1797 werd deze universiteit opgeheven en in 1817 door Willem I vervangen door een staatshogeschool. Willem stichtte ook de rijksuniversiteiten van Gent en Luik. Na de Belgische onafhankelijkheid stichtten de bisschoppen in 1834 een katholieke universiteit in Mechelen. Toen de staatsuniversiteit in 1835 werd afgeschaft, bracht men de katholieke universiteit, die onder beheer van de Belgische bisschoppen staat, naar Leuven over. In 1834 werd de Vrije Universiteit Brussel (vub) gesticht met het doel universitair onderwijs te geven zonder religieuze bemoeienis. De → taalkwestie had grote gevolgen voor de universiteiten. Het invoeren van het Nederlands aan de universiteit te Gent werd een van de voornaamste eisen van de → Vlaamse Beweging. Tijdens de Eerste Wereldoorlog wisten de aanhangers van het → Activisme met Duitse hulp de universiteit te `vernederlandsen', maar na de oorlog werd deze maatregel als collaboratie beschouwd en teruggedraaid. Pas in 1930 werd de Gentse universiteit officieel Nederlandstalig. De eis tot vernederlandsing van de universiteit in Leuven leidde in 1968 tot hevige rellen en de val van de regering Van den Boeynants. Uiteindelijk werd besloten tot splitsing van de universiteit in een Nederlandstalige Katholieke Universiteit Leuven (kul) en een Franstalige Université Catholique de Louvain (ucl). Voor de ucl werd vlak over de taalgrens bij Leuven een nieuwe campus (Louvain la Neuve) gebouwd. Ook de Vrije Universiteit Brussel werd gesplitst, waardoor de Université Libre de Bruxelles (<ulb) als aparte instelling ontstond. Het Rijksuniversitair Centrum Antwerpen (ruca), dat in 1971 werd ingesteld en waarvan de katholieke Universitaire Faculteiten Sint Ignatius (ufsia) en de pluralistische Universitaire Instelling Antwerpen (uia) deel uitmaakten, was van begin af aan Nederlandstalig. In hetzelfde jaar werd de École Polytechnique in Mons een rijksuniversiteit, uiteraard Franstalig.