Katholieke Encyclopaedie

Uitgeverij Joost van den Vondel (1933-1939)

Gepubliceerd op 01-04-2019

Baanbepaling

betekenis & definitie

Baanbepaling - (sterren k.). Voor planeten kan een baan bepaald worden volgens een methode van Gauss uit drie waarnemingen van de schijnbare plaats aan den hemel, op drie voldoend uiteenliggende tijdstippen.

Voor kometen, aannemende, dat ze een parabool beschrijven, bestaat een methode van Olbers. Deze snelle methode dient vooral, om de plaats van een komeet, die voor het perihelium ontdekt is, na den periheliumdoorgang terug te vinden. Hiervoor is ze bruikbaar, omdat de baan van een komeet dicht in de buurt van de zon weinig van een parabool verschilt.

Voor meteoren kan men ruwweg het stuk van de baan in den dampkring berekenen, als ze op verschillende plaatsen tegelijk waargenomen zijn en de waarnemers de plaats aan den hemel, lengte van de zichtbare baan, enz. hebben genoteerd. Voor de berekening van de baan van meteorenzwermen, zie Meteoren.

Van vaste sterren, die hun kringloopen in het melkwegstelsel in millioenen jaren afleggen, ziet men niets dan uiterst kleine rechtlijnige bewegingen, die men door geregeld herhaalde nauwkeurige plaatsbepaling (met den meridiaancirkel of photographisch) kan ontdekken.

Van dubbelsterren zien wij de projectie van de werkelijke baan tegen den hemel. Er bestaan vele methoden om uit die waargenomen schijnbare baan de werkelijke haan in de ruimte af te leiden. Van de zeer wijde dubbelsterren, die hun kringloop in vele honderden jaren afleggen, is een nog te klein stuk van de baan waargenomen om deze nauwkeurig te kunnen berekenen. Van de zeer nauwe dubbelsterren, die wij niet gescheiden zien, maar waarvan wij de periodieke eclipsen waarnemen, kan men uit de daarbij optredende lichtwisseling gegevens over de baan verkrijgen. zie Eclipssterren. Bruna.

< >