Politiek geweld betekenis & definitie

Politiek geweld is geweld als planmatig middel inzetten om politieke doelen te bereiken. Binnen een eenzijdig machtssysteem van denken en doen geweld als geheiligd middel gebruiken om ideologische doelen te bereiken.

Ideologie is het denksysteem van een groep mensen dat stelselmatig gericht is op het gemeenschappelijk doel. Het geweld van politieke ideologieën als fascisme, nationaalsocialisme, stalinisme en maoïsme dient als instrument om hogere idealen te bereiken.

Politiek of ideologisch geweld dringt tot in de haarvaten van het leven door, is aanstekelijk en zit gebakken in het voorschrijvende ritueel en in de dagelijkse gewoonten. Daardoor ontstaan massamobilisatie en blinde gehoorzaamheid en doet men elkaar grootschalig na. Door paramilitarisering lijkt actieve medewerking bij de uitvoering van ideologisch geweld en van terrorisme gegarandeerd. Echter de uitvoerders kunnen zich van een opgelegd denksysteem afschermen. Deze reductie van cognitieve dissonantie komt op twee manieren tot stand: de verwachtingen aanpassen aan de omstandigheden (= 'het regent helaas maar gelukkig niet hard') of de feiten in overeenstemming met de verwachtingen interpreteren (= 'het regent nu dus straks moet wel de zon gaan schijnen'). De medewerking aan de uitvoering van politiek geweld is daarmee meer afschermend dan ideologisch van aard. Gevangen genomen burgers en soldaten blijken minder antisemitisch, racistisch of ideologisch bezig te zijn geweest dan waarop het regiem had gehoopt.

Inzicht in de overkoepelende of bovengeschikte mentale constructie maakt politiek geweld niet minder ernstig. Hetzelfde geldt voor structureel geweld, institutioneel geweld en religieus geweld. Voor de bestrijding van deze collectieve vormen van geweld is echter het gedachtegoed van het machtssysteem van even grote betekenis als de banaliteit van het geweld op zich.