Lateraal luisteren betekenis & definitie

Lateraal luisteren is met open vizier en met een wijd oor luisteren. Lateraal luisteren is affectief en lichamelijk luisteren. Lateraal luisteren is luisteren en daarbij zoeken naar ongebaande paden van geluid en muziek, zoals aspecten van gender, ras en macht.

Luisteren is ook kijken naar lichaamstaal. Niet alleen luisteren naar hoe mooi (Schubertvertolking) of opwindend Madonna zingt, maar ook wie, hoe, waarom, waar en wanneer iemand zingt. Lateraal luisteren slaat in principe op alle geluiden. Dus ook op stemgeluid. Wat iemand zegt en vooral ook hoe iemand spreekt. Bij mansplaining luisteren of zij na zijn uitleggerig gepraat überhaupt nog aan het woord komt.

Lateraal naar muziek luisteren is als kijken naar het plaatje van Rubin (= de optische illusie van vaas of twee elkaar aankijkende gezichten). Bewegend perspectivisch luisteren gaat heen en weer tussen het muzikale werk op zich, het hoorbare, objectief waarneembare (de slanke witte vaas) en de nauwelijks opgemerkte klanken op de achtergrond, de akoestische omgeving en de context (de twee zwarte gezichten).

Listening awry komt van looking awry. Zizek bedoelde weloverwogen minder waardenvrij, niet meer neutraal en subjectief durven kijken. Beide zintuigelijke trends passen in de zogenoemde Affective Turn. Affectief kijken-en-luisteren wil emoties en lichamelijkheid expliciet waarderen. Deze culturele wending ontstaat vanuit een opkruipende weerstand tegen het cerebrale, de overheersende taligheid in de filosofie en zo meer (Linguistic Turn begin 20ste eeuw).

Zogenoemde sound studies zijn in opkomst. Geluid is het object van studie, niet meer muziek alleen. Geluid varieert van lawaai tot stilte, van black music tot gebedstapes in taxi’s in Kaïro. De disciplines betrokken bij sounds studies zijn antropologie, musicologie, godsdienstwetenschappers, techniek etc. De invloed van lateraal luisteren, de affectieve wending en sound studies op Westerse muziekfilosofie is nog een open vraag.

Gepubliceerd op 19-08-2019