Jannes H Mulder

www.janneshmulder.nl

Gepubliceerd op 10-04-2020

2020-04-10

Intersectionaliteit

betekenis & definitie

Intersectionaliteit is de verwevenheid van huidskleur, geslacht en klasse die samen de weg naar racisme en ongelijkheid vormen. Intersectionaliteit is de notie van in elkaar grijpende factoren die van invloed op de praktijk van discriminatie zijn. Intersectioneel in vrouwenstudies komt overeen met multifactorieel in gezondheidswetenschappen (bijv. multifactoriële overerving van obesitas).

Het baanbrekende begrip intersectionaliteit is door feministen in de VS ontwikkeld. Daarmee verschoof de aandacht naar de samenhang van bepaalde factoren, weg van één unieke factor op zich. Niet kleur alleen, maar vrouw en zwart zijn, verklaarde beter de kans op armoede, slechte gezondheid, alleenstaand moederschap, verkrachting en zo meer. Door het ontwikkelde intersectionele frame kwam het racisme in de VS veel scherper in beeld en werd duidelijker hoe macht in de praktijk werd uitgeoefend.

Intersectionaliteit wordt inmiddels ook gebruikt om de effecten van structureel geweld op andere minderheden dan zwarte arme vrouwen te analyseren. Schijnbaar uiteenlopende factoren als godsdienst (moslims, joden), nationaliteit (migranten), gender (LHBT), culturele gewoontes en routines, opleiding, invaliditeit en leeftijd beïnvloeden elkaar onderling ook in hoge mate. Bijvoorbeeld als het gaat om discriminatie op de arbeidsmarkt van Mohamed, een Marokkaans-Nederlandse sollicitant of om de impact van dreigend terrorisme op moslima’s met hoofddoek op straat. Binnen de zogenoemde cultuurstrijd speelt het begrip intersectionaliteit eveneens een prominente rol (Zwarte Piet).

Witte heteroseksuele mannen en zij die WEIRD (Western, Educated, Industrialized, Rich & Democratic) zijn, bezitten vaak een geprivilegieerde status. Zijn bevoorrecht omdat ‘bij meewind zij zelfs kunnen denken dat het niet waait’ (Margo van Berkel). Ieders uiteindelijke identiteit bestaat uit een opeenstapeling van deel-identiteiten die elkaar in wisselende mate versterken. Door deze verwevenheid is het geheel meer dan de som der delen. Omgekeerd, bij tegenwind kunnen mensen elkaar helpen. Een intersectionele benadering betekent dat intelligente acties tegen ongelijkheid, discriminatie en onderdrukking op termijn gewelddadige machtsuitoefening kan doen verminderen.

Bronvermelding