Gewoonten betekenis & definitie

Gewoontes zijn ingesleten gedragspatronen die structuur bieden en daarmee het leven in de eigen cultuur eenvoudig maken. Een goede gewoonte werkt als blind en gezaghebbend automatisme van 'zo doen we dat bij ons'. Wat in de ene gemeenschap een goede gewoonte is kan in een andere gemeenschap heel slecht vallen.

Goede gewoontes ontstaan evolutionair op basis van welbegrepen wederzijds eigenbelang waardoor solidariteit binnen de eigen gemeenschap ontstaat. De cultivatie van gewoontes leidt tot gemeenschappelijke afspraken, bevordert samenwerking, geeft identiteit en zorgt voor codes, mores, etiquette en regels. Routines zijn doelmatig omdat zij energie besparen voor zingeving en religie en voor extra's als religies en godsdiensten, kunst en cultuur.

Gelijktijdig kunnen goede gewoontes ook doorschieten in de richting van controle, dwangmatigheid en handhaving van hiërarchie en machtsstructuren. De macht der gewoonte aanleren is vaste prik in de opvoeding en in het onderwijs. Soms krijgt het aanleren van gewoontes een extra betekenis zoals de disciplinering van soldaten. Het gedrilde oorlog volk beseft nauwelijks dat ze aan tradities onderworpen zijn en krijgsheren maken er handig gebruik van. Ook de kasten in India met hun ontelbare gewoontes is op te vatten als één grote aangeleerde traditie. De inzet van het ritueel bij dit alles werkt als geraffineerd machtsinstrument om een mythe in stand te houden.