Jannes H Mulder

Schrijver op Ensie

Gepubliceerd op 06-01-2021

Fantasma

betekenis & definitie

Fantasma is het fantasiebeeld dat plotseling iemands leefwereld doet veranderen. Bijvoorbeeld onverwacht het eigen overlijden zien, onverhoeds verliefdheid ervaren of onvoorzien een goddelijke stem horen.

Fantasma’s overvallen. Tijdens het lezen van een roman, al flanerend door de stad of gedurende de gebedsdienst. Behalve passief komen fantasma’s ook actief tot stand. Via de charismatische politicus met zijn gefantaseerde werkelijkheid, de begoochelende prediker over zijn hemelrijk, de utopie van de gezaghebbende ideoloog, de betoverende trickster en zo meer.

Even de werkelijkheid ontsnappen, in een schijnwereld leven. In het spel opgaan. Zo kan een baby zich in een spelletje Kiekeboe verliezen. Flirtende jongvolwassenen waarbij de hand op een knie wordt gelegd…. Fantasiebeelden kunnen ook door flarden klanken, beelden of geuren worden opgeroepen. Kortdurende betoveringen, gedachtespinsels, waanvoorstellingen of hersenschimmen doen een vonk overspringen.

Ons bewustzijn kent subliminale angsten en verlangens. Zij wachten op cognitieve manipulatie van de tot dan toe nauwelijks erkende werkelijkheid. Een moment leven in fantasie. Afstoting en aantrekking tussen object en subject doen een vonk ontstaan. Overspringend tussen bijvoorbeeld de vergeelde foto en een fantasma. Een sluimerende gedachte materialiseert zich in een schijnwereld waarin wij een ogenblik geloven.

De betekenis van de fantasmatische ervaring is de afstand die iemand kan of soms moet nemen tot wie hij eigenlijk niet is. Illusie en werkelijkheid onderkennen - het fantasiebeeld breken - leidt tot zelfoverwinning en soms tot een catharsis.

Bronvermelding