Jannes H Mulder

www.janneshmulder.nl

Gepubliceerd op 16-03-2020

2020-03-16

Dierenrechtspraak.

betekenis & definitie

Dierenrechtspraak is het proces waarin de rechter het oordeel geeft over het dier dat formeel in staat van beschuldiging is gesteld. Dierenrechtspraak vond in de middeleeuwen in Europa plaats.

Huisdieren (volwassen varkens, stieren, paarden, ezels, honden en zo meer) en klein ongedierte konden onherstelbare schade toebrengen aan arme burgers. Zo kon een ontsnapt varken een kind doden. Ratten kregen de schuld van een pestepidemie, muizen moesten boeten voor acute hongersnood en voor de instorting van een houten kerkgebouwen werden op ceremoniële wijze houtwormen aangeklaagd. In diverse Europese landen vonden vanaf circa 1300 in periodes van maatschappelijke wanhoop openbare dierentribunalen plaats. Aangeklaagde gedomesticeerde grote dieren vielen onder het bestaande rechtssysteem. Het proces bestond uit gevangenneming van het dier, aanklacht, verdediging en vonnis. Gevolgd door de openbare uitvoering van een gruwelijke doodstraf. Aangeklaagd ongedierte viel onder het Rooms-katholieke recht. De niet-aanwezige groep dieren onderging na een soms langdurig proces de banvloek. In zekere zin vond excommunicatie van ongedierte plaats.

In de middeleeuwen werd niet de eigenaar maar het dier gecriminaliseerd. Waarop vervolgens het volk wrede vergelding en openbare genoegdoening kreeg aangeboden. Credibilty enhancing display speelde daarbij een rol. In een crisissituatie verhoogt het ritueel de zittende macht mits het gezaghebbende gebaar aanschouwelijk en vooral ook geloofwaardig wordt uitgevoerd. Het proces vermeerdert gezag mits het als publieke catharsis werkt.

Vanuit de staat en de kerk bezien waren de grootse en meeslepende dierentribunalen uiterst rationeel en allerminst barbaars. In onze ogen lijken deze middeleeuwse praktijken bizar. De wijze waarop mensen nu soms met niet-menselijke dieren omgaan, lijkt even bizar.

Bronvermelding