Jannes H Mulder

Jannes H Mulder (2024)

Gepubliceerd op 24-09-2022

Asymmetrisch geweld

betekenis & definitie

Asymmetrisch geweld is de uitoefening van disproportioneel geweld. Bijvoorbeeld het hardhandig optreden van de politie tegen vreedzaam verzet van demonstranten.

Van drie kanten wordt de dynamiek van asymmetrisch geweld beïnvloed. Zij die zich verzetten en de heersende macht uitdagen (1), het gezag (2) en het publiek (3). Deze derde partij beïnvloedt de ongelijke strijd om de macht aanzienlijk. Soms steunen het publiek en de media het gezag, de politie of het leger of is de publieke opinie meer voor de protesterende minderheid. De menselijke intuïtie voor proportionaliteit speelt in deze dynamiek een grote rol. Sympathieën voor het conflict worden ook beïnvloed hoe beide partijen zich over langere tijd gedragen. De media doen aan betekenisgeving en zijn in overdrachtelijke zin scheidsrechters. Zij bewaken en beïnvloeden de morele grenzen van het gebruikte geweld.

Een situatie van machtsongelijkheid kent verschuivende grenzen. Soms loopt het geweld uit de hand. Voorbeelden van over de hele wereld zijn pepperspray versus zittende demonstranten, actievoerders die het vliegverkeer plat leggen, vuurwerk afschieten naar politie te paard, drones, molotovcocktails en zo meer. Wisselende strijdtonelen eventueel aangevuld met stadsguerrilla-achtige plunderingen, quasi-revolutionaire bezettingen of coupe pogingen. De ultieme escalatie van asymmetrisch geweld is het dodelijke schot van een sluipschutter in de richting van protesterende betogers.

Asymmetrisch machtsverhoudingen tussen minderheden en meerderheid is een oeroud fenomeen. Evenals een asymmetrische oorlog duren ook asymmetrische conflicten achteraf vaak langer dan zinnig en noodzakelijk was. Steeds weer gaat het om niet in evenwicht zijnde machtsverhoudingen. De dynamiek binnen de asymmetrie brengt het belang van een derde partij in beeld.