Ikonen Lexicon

Karin Braamhorst (2004)

Gepubliceerd op 01-03-2017

San Vitale

betekenis & definitie

San Vitale is de belangrijkste kerk in Ravenna, in 547 door Maximianus ingewijd. De beroemde mozaïeken van Justinianus en Theodora zijn in deze kerk te vinden.

Deze mozaïeken zijn ontstaan tussen 540 (Justinianus verovert Ravenna) en 548 (dood van Theodora). Beide keizervoorstellingen bevinden zich onder de Majestas Domini, dat wil zeggen dat ze ondergeschikt worden gemaakt aan de voorstelling van Christus als Beheerser van het heelal, Christus als de hoogste kosmische kracht. De keizer voltrekt hier een liturgische offerhandeling. Hij is hier de plaatsvervanger van God op aarde, en heeft een nimbus (Theodora ook!). Geen proskynese!

Naast de keizer is aartsbisschop Maximianus afgebeeld, bijna met hem gelijkgesteld, ongehoord voor het Byzantijnse Oosten! Gelijkgerechtigheid van de wereldlijke en geestelijke macht. Toch redelijk wat beweging in de compositie en in de uitwerking van de koppen, bijna West-Romeins van karakter. Opmerkelijk: 250 jaar na de christenvervolgingen onder Diocletianus, die juist in gang waren gezet door de weigering van de christenen om de keizercultus aan te hangen, wordt hier de keizer en zijn gevolg afgebeeld in een sacrale ruimte.