Hubrecht Duijker

Bordeaux: wijnatlas en encyclopedie (1997)

Gepubliceerd op 19-04-2017

2017-04-19

Entre-Deux-Mers, AC's Bordeaux en Bordeaux Supérieur

betekenis & definitie

De belangrijkste toegangsroute tot de stad Bordeaux, de AIO, kruist de Dordogne en de Garonne voordat hij de stad bereikt. Deze rivieren zijn de twee ‘mers’ van Entre-Deux-Mers (letterlijk vertaald ‘tussen twee zeeën’), een enorm, min of meer driehoekig stuk land dat zich aan uw linkerhand uitstrekt en naar het oosten tot de grens van het departement reikt. (Als u deze route bereist, kijk dan uit naar het bord dat de richting naar Floriac aangeeft: hier sloeg in 1866 Phylloxera voor het eerst in de Gironde toe. Vandaag de dag is deze plaats een buitenwijk van Bordeaux.)

De Entre-Deux-Mers is het meest verwarrende deel van het Bordeauxgebied: ten eerste verwijst de naam niet alleen naar de gigantische lap land tussen de twee rivieren, maar ook naar de grootste appellation binnen dat gebied; ten tweede wordt hier een overvloed aan wijntypen gemaakt - rode, lichtrode, droge witte, halfzoete en zoete witte, rosé - en is er een veelheid aan appellations, zowel AC Bordeaux als wijn met een eigen herkomstbenaming. Wijnboeren die diverse appellations controlées maken, zijn hier eerder regel dan uitzondering, iets wat in Pomerol of de Médoc onvoorstelbaar is. Bordeaux heeft in totaal 57 verschillende appellations; Entre-Deux- Mers heeft er daar 20 van in gebruik. Het geografische gebied als geheel kan worden gebruikt voor gewone Bordeaux en Bordeaux Supérieur die, hoewel het niet de enige wijnen zijn die hier worden gemaakt, toch een belangrijk deel van de productie uitmaken. Daarboven vind je de verscheidene specifieke appellations: naast het district van de AC Entre- Deux-Mers (met de bijbehorende enclave Haut-Benauge) liggen er verschillende kleine appellations verspreid langs de grenzen. Enkele daarvan, zoals Ste-Foy- Bordeaux, Cótes de Bordeaux St-Macaire en Graves de Vayres worden in dit hoofdstuk behandeld; de overige zijn te vinden in andere hoofdstukken. (Zie voor Premières Cotes de Bordeaux en Cadillac pagina 194; voor Loupiac en Ste-Croix-du-Mont pagina 212.)

Bordeaux en Bordeaux Supérieur
Wijnen van een niet-specifieke appellation kunnen in principe afkomstig zijn van elk willekeurig deel van de ruim 100.000 hectare van de hele vignoble van de AC Bordeaux. In de praktijk wordt deze wijn geproduceerd op ongeveer de helft van het areaal, en in het hele gebied van de AC Bordeaux. De productie is wel geconcentreerd op bepaalde grote stukken grond (naast Entre-Deux-Mers is tevens het land tussen de Libournais en de Blayais, of ten zuiden van Graves van belang). Hoewel enkele van deze gebieden (zoals de eerste twee) alleen de gewone AC’s mogen voeren, overlappen in de andere de verschillende appellations elkaar. Een goed voorbeeld daarvan is het areaal van de AC Entre-Deux-Mers. Deze appellation is alleen bestemd voor droge witte wijn, maar er wordt hier ook veel rode wijn gemaakt, dat is dan de gewone Bordeaux of Bordeaux Supérieur. Een extreem geval van overlapping is dat van de schitterende droge witte wijn van Chateau Margaux, Pavillon Blanc du Chateau Margaux, die alleen mag worden verkocht als een eenvoudige Bordeaux Blanc AC, omdat de appellation Margaux alleen van toepassing is op rode wijn.

De gewone Bordeaux-AC’s omvatten de ongelooflijke hoeveelheid van het equivalent van 40 miljoen kisten per jaar (meestal wordt die in bulk verkocht) en nemen ruim de helft van de productie van dit gebied voor hun rekening. Je beseft pas goed hoeveel dat is, als je bedenkt dat St-Estèphe - de grootste van de vier grote Haut-Médoc-appellations - nog geen 800.000 kisten per jaar levert. De crusclassés mogen dan verantwoordelijk zijn voor de status en het prestige van Bordeaux, maar de gewone Bordeaux-appellations zorgen voor het brood op de plank.

Verreweg de belangrijkste van deze bescheiden appellations is rode Bordeaux, die verantwoordelijk is voor tweederde van de totale productie, wat neerkomt op zo’n 25 miljoen kisten. De AC Bordeaux Supérieur - die aan iets strengere eisen moet voldoen - produceert ongeveer een kwart van die hoeveelheid (bijna zes miljoen kisten). Onder de appellation Bordeaux Blanc wordt er jaarlijks iets meer droge witte wijn gemaakt, ongeveer zeven miljoen kisten. Dit zijn verreweg de belangrijkste gewone appellations; de andere - Bordeaux Supérieur Moelleux (alleen halfzoete witte wijn) en de relatief recent geïntroduceerde Crémant de Bordeaux (mousserende witte wijn) hebben weinig te betekenen.

De variëteiten die voor deze wijnen worden gebruikt, zijn dezelfde als die voor de beperktere appellations worden gebruikt. In een goedkope gewone witte Bordeaux vormen mindere variëteiten als colombard of ugni blanc (voor witte wijn) soms een belangrijk aandeel in de melange; het maken van de rode en witte wijnen is doorgaans een ongecompliceerd proces, waarna onmiddellijk wordt gebotteld. Dit soort standaardwijn wordt voornamelijk geëxporteerd naar België, Luxemburg, Duitsland, Engeland, Nederland, Denemarken, de Verenigde Staten en Zwitserland.

Entre-Deux-Mers (en Haut-Benauge)
Deze appellation ligt in het hart van Entre-Deux-Mers. Hij is" in theorie 30.000 hectare groot en veruit de grootste AC in de Gironde. Desondanks worden slechts 3000 hectare daarvan gebruikt voor de productie van droge witte wijn. Dat heeft te maken met de enigszins grillige geschiedenis van het gebied.

Tot 1953 was het district bekend om de productie van slechte halfzoete en zoete wijn die een vergelijking met andere zoete-wijngebieden in Bordeaux niet konden doorstaan, zelfs niet met de bescheiden appellations Cadillac of Loupiac. Er moest iets veranderen en dat gebeurde ook, en wel na een bezoek van de INAO. Wijnproducenten werden gestimuleerd om hun witte variëteiten te rooien en te vervangen door blauwe, zodat ze een veel beter verkoopbare rode Bordeaux konden maken. Een van de voortrekkers in de regio was (en is nog steeds) André Lurton. Het is ten dele aan zijn pionierswerk te danken dat Entre-Deux-Mers 30 jaar later weer opkwam, maar deze keer als producent van droge in plaats van zoete witte wijn.

In de eerste helft van de jaren ‘80 waren de top- producenten vastbesloten te bewijzen dat ze een goede droge witte wijn konden maken die beter zou zijn dan een gewone Bordeaux Blanc. Het moest het equivalent worden van een goede, maar bescheiden Graves, zij het met een geheel eigen karakter. Voor dat doel werd voor de gehele productie overgegaan op drie druivenrassen: de sémillon (verreweg de belangrijkste), sauvignon blanc en de muscadelle, die ook een groot aandeel in de melange kan hebben. Sommige wijn- makers laten hun wijn op vat gisten en rijpen, anderen geven de voorkeur aan een eenvoudiger wijn die jonger te drinken, helder, elegant en verfrissend is, maar die de substantie mist om mooi oud te kunnen worden.

In het zuidelijke deel van de.appellation, even ten noorden van Loupiac en Cadillac, ligt het curieuze Haut- Benauge. Dit bestaat uit negen gemeenten. De wijnen hiervan kunnen onder de gewone appellation Entre-Deux- Mers worden verkocht, maar ook onder Entre-Deux-Mers Haut-Benauge of Bordeaux Haut-Benauge. Afgezien van het nauwkeuriger bepaalde aantal gemeenten is er tussen een Entre-Deux-Mers en een Entre-Deux-Mers-Haut-Benauge geen wezenlijk verschil. Er geldt slechts een beperking van de druivensoorten: voor Haut-Benauge zijn alleen sémillon, sauvignon blanc en muscadelle toegestaan. Van Haut- Benauge wordt maar weinig geproduceerd; de wijnen zijn dan ook moeilijk te vinden.

Côtes de Bordeaux St-Macaire
Dicht bij de rechteroever van de Garonne, tegenover Sauternes, ligt de betrekkelijk onbekende appellation Cötes de Bordeaux St-Macaire. Circa 400 hectare van dit land is bestemd voor de wijnproductie, maar slechts een kwart is werkelijk met druivenstokken beplant. Hier komt uitsluitend halfzoete wijn vandaan, die wordt gemaakt van de sémillon, sauvignon blanc en muscadelle. Momenteel worden hier nog geen 50.000 kisten geproduceerd. Qua stijl lijkt de wijn wel wat op een Premières Cötes of een Cadillac, en in de betere jaren heeft hij enige pourriture noble (nobele rotting).

Ste-Foy-Bordeaux
Ten noorden van de appellation Entre-Deux-Mers ligt Ste- Foy-Bordeaux, met zijn 7000 hectare land waarop zowel rode als droge en halfzoete witte wijnen worden geproduceerd. Net als Entre-Deux-Mers is dit een district waar men veel generieke wijnen, vooral Bordeaux Supérieur, maakt. De jaarlijkse productie van Sainte-Foy schommelt rond de 100.000 kisten, waarvan ongeveer tweederde rood is. Er zijn hier drie coöperaties en circa 25 individuele domeinen. Producenten van Ste-Foy hebben een ‘handvest van kwaliteit’ ondertekend. Dit garandeert dat de onder deze naam aangeboden wijnen een hogere kwaliteit hebben dan generieke Bordeaux. Het aantal wijnbouwers dat deze appellation gebruikt, stijgt gestaag.

Graves de Vayres
Op de linkeroever van de Dordogne, dicht bij Libourne, ligt een kleine, langzaam groeiende appellation voor zowel rode als droge witte wijn. Het district is genoemd naar de kiezel- houdende bodem die men hier aantreft en die het onderscheidt van de andere appellations in Entre-Deux-Mers. Zo’n 350 hectare worden voor rode wijn, 200 voor witte wijn gebruikt. De productie van rode wijn neemt geleidelijk toe en deze wijn kan van hoge kwaliteit zijn, met een vrij ronde, soepele smaak die goed beklijft. Zoals bij de andere appellations in Entre-Deux-Mers het geval is, maken veel producenten naast Graves de Vayres ook gewone Bordeaux en Bordeaux Supérieur.