Cultuur betekenis & definitie

Cultuur is al datgene wat vanzelfsprekend is. Als u aan een vis zou vragen wat hij ziet, dan noemt hij alles behalve het water. Dat is te normaal om waar te nemen. Pas op de toonbank van de visboer realiseert die vis zich hoe belangrijk water was. Zo merken emigranten ook pas in het nieuwe land hoe verknocht ze waren aan de vanzelfsprekendheden van het oude land. Het woord ‘cultuur’ wordt vaak in verband gebracht met allochtonen. Dat is niet terecht. Het is waardevol om het woord te ont-allochtoniseren (S. Zorlu). Er is cultuurverschil tussen stad en dorp, mannen en vrouwen, enz. In het volgende verhaaltje zit een vanzelfsprekendheid die zo voor de hand ligt dat u de oplossing misschien niet ziet.

De chirurg.

Een vader en zijn zoon rijden in een auto.

Ze krijgen een ongeluk. De vader sterft.

De zoon wordt naar het ziekenhuis gebracht.

Daar zegt de chirurg: “Ik kan hem niet opereren, het is mijn zoon”.

In Oost-Europa hebben mensen er meestal geen enkele moeite mee om de oplossing te zien. Westerlingen hebben bij het woord ‘chirurg’ meteen een man, de vader in beeld. Dat remt de oplossing: het kind heeft twee ouders. De moeder is de chirurg.

Cultuur en etniciteit.

Welke cultuur heeft deze vrouw? Op die vraag kan niemand een antwoord geven. U kunt haar huidskleur zien, u vermoedt misschien dat ze een Creoolse is, maar haar cultuur kunt u niet zien.

Cultuur is: opvattingen, ideeën, voorkeuren, levensstijlen, gewoontes, etc. Iemand die etnisch Turk is kan cultureel ‘Nederlands’ zijn, ‘Turks’ of nog veel meer. Etniciteit blijft, cultuur verandert.

Allochtone jongeren voelen zich vaak gestereotypeerd en gediscrimineerd, als u er op grond van hun uiterlijk van uit gaat dat ze moslim zijn, tegen homo’s zijn, maagdelijkheid erg belangrijk vinden, etc. Ze voelen zich dan niet gerespecteerd in hun individualiteit.

Cultuur als rechtvaardiging.

Dat is nou eenmaal zo, dat is mijn cultuur. Mensen zeggen daarmee dat ze niet veranderen kúnnen of willen: ze zitten vast, het is ‘cultuur’. Cultuur wordt dan gebruikt als rechtvaardiging van gedrag: kom niet aan mijn zekerheden, laat me met rust.

U herkent dat vast wel uit uw eigen leven. Als mensen u vragen om te veranderen, dan hebt u misschien ooit gezegd: Dit kan ik niet veranderen, ik ben nou eenmaal zo. Dat is mijn karakter. Gelovigen van alle godsdiensten zeggen hetzelfde: Waarom ik dat doe? Dat is mijn geloof. Cultuur, karakter en godsdienst worden dan gebruikt als rechtvaardiging.

Cultureel relativisme.

Het uitgangspunt van het cultureel relativisme is dat alle culturen gelijkwaardig zijn. Mensen die cultureel relativist zijn begrijpen dat iedereen zijn eigen cultuur het beste vindt, maar ze vinden dat slechts een persoonlijke voorkeur. Er is, zeggen zij, geen absolute maatstaf om een cultuur beter of slechter te vinden.

Dit standpunt was een waardevolle vooruitgang in een tijd dat blanken hun cultuur vanzelfsprekend de beste vonden. Cultureel relativisme leidde ertoe dat op een minder superieure manier naar cultuurverschillen werd gekeken.

Wie 100% cultureel relativist is, moet echter ook vinden dat geweld als oplossing even waardevol is als overleg; dat een racistische samenleving even waardevol is als een niet-racistische; dat een samenleving met slavernij... etc.

Gepubliceerd op 05-05-2017