Gepubliceerd op 23-03-2021

Kerk

betekenis & definitie

tijdens de Republiek onderworpen aan 't wereldlijk gezag.

In de Stad: De Raad bepaalde 't aantal predikanten; bij besluit van 1767 mocht een predikant bij beroep niet jonger dan 28 en niet ouder dan 45 jaar zijn.

In 1626 werd de predikanten verboden, langer dan één uur te preken.

In 1722 werden de predikanten Hofstede, Alberthoma en Velingius gestraft met inhouding van f 25 van hun traktement, omdat zij zich niet hadden onderworpen aan 's Raads voorschriften ten aanzien van de doop.

Groningens Raad stelde in 1771 een nieuwe kerkdienst vast, 's Zondags preek om 6 uur, 9 uur en half twee; 's Woensdags en 's Vrijdags om 5 uur. 't Nachtmaal, dat altijd staande gehouden was, moest nu zittend aan een tafel genuttigd worden.

De Ommelanden schreven in 1743 voor, dat er boek gehouden moest worden van de goederen van de kerken, pastorieën en kosterijen.

In 1787 verboden ze aan de dominees, dat ze stukken afkondigden van politieke

strekking.

De predikanten in de Stad genoten sedert 1615 400 daalder per jaar. In 1624 werden ze vrijgesteld van alle Stadsdiensten: wacht houden, graven en andere arbeid aan de bolwerken, ijzen ('t ijs in de grachten loskappen) enz.

In 1629 werd het traktement met 100 Emder guldens verhoogd, maar daarvoor moesten zij ook in beide gasthuizen preken.

In 1646 werd het f 900 per jaar; in 1650 f 1000; in 1655 f 1050.

De negende predikant werd aangesteld in 1664.

In 1795 hield de Gereformeerde Kerk op, de heersende te zijn. Alle gezindten verkregen het recht van ongestoorde godsdienstoefening.

De Kerk werd van de Staat gescheiden; de overheid had zich niet meer te bemoeien met de verkiezing van predikanten.

De scheiding van Kerk en Stad is weer teniet gedaan door koning Willem I. Het werd een van de leuzen der Liberalen in de 19e eeuw, doch er is nooit een voorstel toe gedaan.