Encyclopedie van Noord Brabant

Anton van Oirschot (1985-1986)

Gepubliceerd op 20-10-2020

BATAAFSE REPUBLIEK

betekenis & definitie

1795-1806, voorafgaande aan het koninkrijk Holland, ingesteld door keizer Napoleon, en de voortzetting van de Republiek der Verenigde Nederlanden; de Bataafse Republiek ontstond na de inval van de Franse generaal Pichegru in de Nederlanden, samen met de patriotten in 1794, waardoor prins Willem V naar Engeland moest vluchten. In Noord-Brabant werd toen een instelling in het leven geroepen van de provisionele representanten van het volk van Brabant met een vertegenwoordiging in de Nationale Vergadering, die de plaats had ingenomen van de Staten Generaal.

Noord-Brabants afgevaardigden toonden zich in de Nationale Vergadering voorstanders van de centralisatie, samen met die van Holland en Utrecht.Bij het begin hiervan werden vrijheidsbomen geplant, o.m. in Oud-Gastel en Oisterwijk, met driekleurige linten versierd. Het werd de tijd van „vrijheid, gelijkheid, broederschap”, een leuze, die van de Franse revolutie was overgenomen. Er werd een nieuwe jaartelling ingevoerd; Het le jaar van de Bataafse vrijheid. In plaats van schepencolleges en vroedschappen kwamen de municipaliteiten. Generaliteitscolleges werden opgeheven. Uiteindelijk werd Noord-Brabant als provincie erkend en afgevaardigd in de Nationale Vergadering.

Onder meer Pieter Vreede heeft zich daarvoor zeer verdienstelijk gemaakt. De staatskerk werd opgeheven, er kwam vrijheid van godsdienst. De constitutie kwam eerst in 1798 tot stand. Het grondgebied werd opnieuw ingedeeld in departementen, o.m. het Departement van de Dommel, waartoe een deel van de vroegere generaliteitslanden behoorde, evenals Departement van Schelde-Maas, met delen van andere vroegere provincies. Er kwamen verder districten, later volgden weer andere provinciale indelingen.

Bron: dr. J. Witlox in Edele Brabant I.