2019-10-20

Kruis

Kruis, paal met dwarshout waaraan de doodstraf aan Jezus werd voltrokken; (fig.) symbool van het christendom en van verschillende begrippen daarbinnen; (fig.) afbeelding van het kruis; (fig.) zware moeilijkheid, zorg; handicap. Een (zwaar) kruis dragen e.d., met een ernstige moeilijkheid moeten leven. Aan het kruis nagelen, kruisigen; (fig.) laten boeten, straffen; te schande maken. Centraal in het christendom staat de kruisdood van Jezus. Volgens de christelijke leer is daardoor de zondige m...

2019-10-20

Kruis

In de oudheid een martelwerktuig, in oorsprong de paal, waaraan de doodstraf werd voltrokken. Deze methode van terechtstelling werd door de Romeinen overgenomen van de Carthagers, hoofdzakelijk toegepast op slaven. Het was een zeer wrede straf. Doordat Jezus Christus aan het kruis stierf, heeft dit gruwelijke instrument een geheel andere betekenis gekregen. Het kruis werd door de verrijzenis van Christus het symbool van eeuwig leven. Vanwege de smadelijkheid van deze wijze van terechtstellen wer...

2019-10-20

Kruis

Een kruis is reeds voor de christelijke tijd een veelvoorkomend symbool. In Egypte gebruikte men het T-kruis als symbool voor het leven. Ook wordt het kruis als zonnesymbool of levensboom aangewend. In de christelijke traditie is het kruis verbonden met het lijden, maar het wordt ook een teken voor het nieuwe leven. Daarom krijgt bij de doop iedere gelovige die in de kerkgemeenschap wordt opgenomen een doopkruis. Priesters en bisschoppen dragen als waardigheidsteken borstkruisen, die soms reliek...

2019-10-20

kruis

Een kruis is: 1) (beeldend): een Latijns kruis; het centrale christelijke symbool; 2) (beeldend):twee stukken hout (1) die dwars over elkaar liggen; 3) (beeldend): een teken (1) in de vorm (1) van de 2e betekenis; men onderscheidt bijv.: Andreaskruis, gaffelkruis, Grieks kruis, hakenkruis, Latijns kruis; 4) (muziek): een teken (3) voor een noot in de vorm van een kruis; geeft aan dat de noot met een halve toon (2) moet worden verhoogd.

2019-10-20

kruis

kruis - zelfstandig naamwoord 1. twee lijnen of balken die loodrecht op elkaar staan en elkaar snijden ♢ Christus is aan het kruis gestorven 1. een kruis slaan [met de rechterhand een kruis in de lucht tekenen] 2. het Rode Kruis [vereniging die slachtoffers van rampen en oorlogen helpt]...

2019-10-20

Kruis

1. Persoon wonend bij een plek die bekend staat als (Het) Kruis, wellicht in verband met een kruis ter plaatse of met een afbeelding van een kruis op een uithangbord; bijvoorbeeld een huisnaam als het Dubbele Kruis, het Gulden Kruis, het Andrieskruis of het Jeruzalemskruis (zie hieronder). 2. Beroepsbijnaam voor de vervaardiger van kruisen (die wellicht een pand bewoonde alwaar een kruis uithing en daarom Het Kruis werd genoemd, zodat naamsverklaring 1 en 2 samenvallen).

2019-10-20

kruis

kruis - Zelfstandignaamwoord 1. (wiskunde) geometrisch figuur waarin twee rechte lijnen elkaar snijden 2. constructie van twee onder een hoek aan elkaar vastgemaakte onderdelen 3. ongeluk of ellende 4. symbolisch teken (het rode kruis, hakenkruis, Andreaskruis) 5. (religie) christelijk religieus symbool afgeleid van de kruiziging van Jezus Christus 6. (militair) militaire onderscheiding 7. (anatomie) deel van het menselijk lichaam waar de benen samenkomen 8. (kleding) plaats waar d...

2019-10-20

Kruis

KRUIS, o. (-en), (oudt.) een recht opstaande stijl met een dwarshout, waaraan iem. de doodstraf onderging; inz. het kruis, waaraan Jezus is gestorven iem. aan het kruis daan, nagelen; van het kruis afnemen; aan het kruis hangen; door den zoendood aan het kruis; — St. Antoniuskruis, dat den vorm eener T heeft; — St. Andries- of Bourgondisch kruis, het X-vormige; — gaffelkruis, dat de gedaante eener Y heeft; Grieksch kruis —+— Latijnsch kruis ♰; (fig.) het lijden aan het kruis (van Ch...

2019-10-20

kruis

Omfloerste benaming voor de geslachtsdelen van man of vrouw. De aanduiding is vaag genoeg om zonder schaamrood te gebruiken. Zou het niet vrouwvriendelijker zijn als je op grond van een vluchtige inspectie van iemands contouren kunt besluiten of je zijn vingers nu wel of niet in je kruis wilt? De Groene Amsterdammer, 03-07-93 Bij het eerste stoplicht remde ze bruusk in de hoop zijn kruis tegen haar billen te voelen schuiven. Lydia Rood: Beter. Dank je. 1996 Als een hete dikke t...

2019-10-20

Kruis

Kruis (Het) was bij de Ouden een werktuig tot voltrekking der doodstraf en bestond uit één paal, waaraan de veroordeelde vastgehecht of gespietst (impalatio) werd, of uit 2 palen, op de volgende 3 wijzen zamengevoegd: +, T X (crux immissa, commissa en decussata). In dit geval waren de bestanddeelen het eigenlijke kruis (crux) en de dwarsbalk (patibulum) tot vasthechting der armen. Men zegt, dat de straf der kruisiging door Tarquinius Superbus is ingevoerd; zij werd voor hoogst onteerend gehoud...

2019-10-20

Kruis

Bij tal van oude volken was het kruis een werktuig, dat tot voltrekking van de doodstraf werd gebruikt. Dit kruis bestond óf uit één paal óf uit twee palen, die op verschillende wijze werden samengevoegd. Soms lag er een dwarsbalk over de rechtopstaande balk; soms kruiste de dwarsbalk de rechtopstaande balk en dan werd bovenaan de laatste een bord bevestigd met den naam en de misdaad van den veroordeelde; aan zulk een kruis zou, naar de algemene voorstelling, ook Jezu...

2019-10-20

Kruis

(Gr. stauros, Lat. crux). I. Als strafwerktuig. Het k. is oorspronkelijk een paal, waaraan veroordeelden werden gebonden om gegeeseld of opgehangen te worden. Het eigenlijke k. bestond uit meerdere balken. Vsch. soorten worden genoemd (zie sub II in dit art.); de meeningen zijn verdeeld over de vraag, aan welk soort kruis Christus gestorven is (zie sub III). De kruisiging bestond bij sommige volken in de Oudheid, bijv. bij de Perzen, als doodstraf voor zware misdaden. Bij de Joden bestond ze ni...