Wat is de betekenis van iemand kapittelen?

1977
2021-08-04
Signalement van sprekende zegswijzen

A. Houwelink ten Cate

iemand kapittelen

Iemand kapittelen betekent: iemand de les lezen, iemand vermanend toespreken. De oorsprong van deze zegswijze wordt als volgt verklaard: bisschop Chrodegang van Metz stelde rond het jaar 760 een levensregel of canon op om te bewerkstelligen dat de hem toevertrouwde geestelijken hun bandeloos en ongeregeld leven zouden beteren. Deze canon verplichtt...

Lees verder
1977
2021-08-04
Spreekwoorden en gezegden

F. Stoet, uitgegeven door Thieme Meulenhoff ©

Iemand kapittelen

hem de les lezen, hem onder handen nemen, ernstig onderhouden over zijn gebreken. Sinds de 16de e. bekend. Uit Mlat. capitulare, eig. iemand de artikelen of hoofdstukken (capitula) waarin een wet of verordening (van een klooster) verdeeld is, voorlezen; vandaar hem de les lezen in fig. zin. Vgl. het Fr. chapitrer, sermonner quelqu’un; Eng. to...

Lees verder
1925
2021-08-04
Nederlandse spreekwoorden

Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden (1923-1925) door F.A. Stoett

Iemand kapittelen

D.w.z. iemand de les lezen, hem onder handen nemen; eig. iemand in het kloosterkapittel over zijn gebreken of zonden ernstig onderhouden; (mlat. capitulare). Vgl. Kiliaen: Kapitelen, castigare verbis et multis, castigare etmultare in comitiis; Tuinman II, 195: Hy is braaf gekappittelt, dat wil zeggen, hy is wakker gehekelt; Hal...

Lees verder
1921
2021-08-04
Levende taal

T. Pluim - 1921

Iemand kapittelen

berispen, de les lezen. Letterlijk: hem de kapittels (hoofdstukken), waarin een wet of verordening verdeeld is, voorlezen, zoodat hij zijn vergrijp leert kennen en er voor gestraft wordt. Kapittel van ’t Lat. capitulum, en dit verkleinwoord van caput hoofd. Van dit laatste is ook afgeleid: kapitaal = -hoofdsom (oorspronkelijk het hoofdgeld; e...

Lees verder