Agrarisch Encyclopedie

Veerman (1954)

Gepubliceerd op 17-11-2021

Organische chemie

betekenis & definitie

Oorspronkelijk (in het begin van de vorige eeuw) verstond men hieronder de scheik. van de stoffen van plant en dier. Toen de beoefenaren van dit onderdeel der chemie hadden gevonden, dat het overgrote deel der in de levende natuur voorkomende verbindingen koolstof bevatte en zij, analyserende en synthetiserende, tal van koolstofverbindingen, die niet in de natuur gevonden worden, in hun onderzoek hadden betrokken, bleef men spreken van organische chemie, hoewel chemie der koolstofverbindingen een juistere naam voor deze wetenschap zou zijn.

De koolstof neemt onder de elementen een aparte plaats in, doordat zijn atomen zich met die van vrijwel alle andere elementen kunnen verbinden en zich bovendien tot lange ketens en ingewikkelde ringstructuren kunnen aaneenhechten. In de moleculen van deze koolstofverbindingen is de chcm. binding van de atomen van andere aard dan in die van de meeste anorganische stoffen (homopolaire binding i.pl.v. heteropolaire binding). Als gevolg daarvan hebben de organische stoffen veelal lage smelt- en kookpunten en is er niet, zoals in de anorganische chemie, één universeel oplosmiddel (het water), maar daarnaast of in plaats daarvan worden tal van andere vloeistoffen, zoals aether, alcohol, aceton en benzine gebruikt. Het merendeel der organische verbindingen dissocieert niet gemakkelijk in ionen; verder maakt de aard van de binding hunner atomen het verschijnsel der isomerie en stereo-isomerie mogelijk. Het spreekt vanzelf, dat ook de reacties van de organische stoffen sterk van die der electrolyten zullen verschillen: i.h.a. verlopen zij trager, terwijl en dit vooral bij de meer ingewikkelde moleculen de reactiviteit t.o.v. anorganische stoffen en andere organische stoffen) veel gevarieerder is. In verband hiermede heeft de o.c. een geheel eigen methodiek van scheiding, zuivering en analyse van haar verbindingen en van formulering der resultaten van haar onderzoek; een aparte methodiek ook voor de uitvoering van haar reacties, waarin vooral katalysatoren een belangrijke rol spelen.

De resultaten, die men bij het onderzoek van de structuur en reactiviteit der koolstofverbindingen heeft verkregen, hebben in de laatste halve eeuw theoretische beschouwingen mogelijk gemaakt, tot de ontwikkeling waarvan de hulpmiddelen en theorieën der physica in belangrijke mate hebben bijgedragen. Niet behulp daarvan bestudeert de beoefenaar van de moderne o.c. thans de bouw ook van de meest ingewikkelde verbindingen, die in de levende natuur voorkomen en daarnaast in het bijzonder het mechanisme van de reacties der koolstofverbindingen. Hij kan daarbij zijn activiteit ontplooien over een zeer ruim gebied, dat door vage grenzen is gescheiden enerzijds van de physica, anderzijds van de biologie. liet grensgebied aan de zijde van de biol., waar het gaat om stoffen en reacties in het levende organisme, noemt men sedert enige tientallen jaren biochemie. liet is ook weer moeilijk te zeggen, waar de o. c. in de biochemie overgaat en waar de biochemie niet langer o.c. is.

< >