Agrarisch Encyclopedie

Veerman (1954)

Gepubliceerd op 18-11-2021

Kristalliseren

betekenis & definitie

en uitvriezen zijn technologische scheidingsmethodes voor het verkrijgen van een nagenoeg zuivere kristallijne substantie uit een onzuivere oplossing. Bij de uitvoering van deze scheidingsmethodes worden de oplossingen door afkoelen of indampen tot een door de concentratie en temp. van de oplossing bepaalde toestand van oververzadiging gebracht, waarbij het uitkristalliseren van een der bestanddelen zich voltrekt.

Kristalliseert de opgeloste stof uit dan spreekt men van kristallisatie, terwijl men over uitvriezen spreekt, wanneer bij alkoelen van de oplossing onder het vriespunt het oplosmiddel in kristallijne vorm wordt verkregen.De bij het kristalliseren resp. uitvriezen verkregen kristallen worden meestal in een tweede bewerking - door filtreren of centrifugeren - gescheiden van de overgebleven oplossing (moederloog, stroop).

K. en u. worden beheerst door 2 scherp te scheiden physische procédés:
1. het ontstaan van de kristalkiemen in oververzadigde oplossingen;
2. het groeien van kristalkiemen tot de gewenste kristalgrootte.

Voor technische kristallisatie dienen beide procédés op een meestal door de ondervinding gegeven wijze te worden geleid. Dit geschiedt in kristallisatoren (van roerwerk voorziene koelers, kookpannen, verdampers) van zeer uiteenlopende constructies. Voor het verkrijgen van de vereiste kristalkwaliteit, d.w.z. van zo zuiver mogelijke kristallen van bepaalde en uniforme grootte, is behalve een juiste constructie van het kristallisatietoestel ook van essentiële betekenis:

1. de samenstelling van de oplossing, die tot kristallisatie wordt gebracht;
2. de mate van oververzadiging van de kristalliserende stof gedurende het verloop van de kristallisatie;
3. de bewegingstoestand van de kristalliserende massa;
4. de hoedanigheid en hoeveelheid van de aanwezige kristallen.

Het kristalliseren op industriële schaal wordt toegepast voor het verkrijgen van alle mogelijke anorganische en organische stoffen, zoals b.v. kunstmeststoffen, zout, suiker, insecticiden, geneesmiddelen.

Het uitvriezen wordt b.v. gebruikt voor het concentreren van vruchtensappen door het afkoelen onder het vriespunt van water en afcentrifugeren van de geconcentreerde oplossing van de ontstane ijskristallen.

Kristallijne gesteenten zijn de stollings- en rnetamorphe gesteenten; zij zijn grotendeels uit goed ontwikkelde kristallen opgebouwd. Kristalzand is prachtig wit, fijn kwartszand, bijna geheel uit kwarts bestaande, voorkomende in het Mioceen onder bruinkoollagen en van belang voor de glasfabricage.